Adet Dışı Kanama (Ara Kanama) Nedenleri ve Belirtileri

Ara kanama, adetin normal başlangıç ve bitişinin dışında, iki adet arasında beklenmedik biçimde ortaya çıkan kanama veya lekelenmedir. Miktarı ve rengi altta yatan nedene göre değişir ve her lekelenme aynı anlama gelmez.

Aşağıdaki tabloların çoğu adet dışı kanama başlığı altında değerlendirilir: - İki adet arasında, özellikle döngü ortasında görülen açık kahverengi ya da pembe lekelenme - Cinsel ilişki sonrası ortaya çıkan kanama (postkoital kanama) - Adet döneminden günler önce ya da adet bittikten günler sonra süren lekelenme - Doğum kontrol yöntemine yeni başlandığında görülen ara lekelenmeler - Menopoz sonrası dönemde (adet en az bir yıl kesildikten sonra) görülen her türlü kanama

Kanamanın rengi, yoğunluğu ve ne kadar sürdüğü hekimin nedeni ayırt etmesinde yol gösterici olur; bu ayrıntıları not almak başvuru sırasında değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Adet dışı kanamanın nedenleri hormonal, yapısal, enfeksiyöz ve gebelikle ilişkili başlıklar altında toplanabilir. Nedenlerin çoğu iyi huyludur, ancak hangisinin söz konusu olduğu yalnızca hekim değerlendirmesiyle ayırt edilebilir.

En sık karşılaşılan olası nedenler şunlardır: - Hormonal dengesizlik ve yumurtlama (ovulasyon) sırasında görülen fizyolojik lekelenme - Hormonal doğum kontrol yöntemlerine (hap, iğne, implant, rahim içi araç) uyum sürecine bağlı kanamalar - Rahim veya rahim ağzındaki iyi huylu yapısal değişiklikler, yani miyom ve polipler - Yumurtalık kistleri gibi yumurtalık kaynaklı durumlar - Rahim ağzı ve vajina enfeksiyonları ile cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar - Gebeliğin erken dönemi ya da düşük ve dış gebelik gibi gebelikle ilişkili durumlar - Tiroit bezi sorunları, aşırı stres veya belirgin kilo değişimi gibi genel etkenler - Menopoza geçiş (perimenopoz) döneminde döngünün düzensizleşmesi

Bu nedenlerin bir kısmı geçicidir ve kendiliğinden düzelir; tekrarlayan ya da giderek artan kanamalarda kaynağın araştırılması önerilir.

Hormonal dalgalanmalar, adet dışı kanamanın en sık nedenleri arasındadır; östrojen ve progesteron dengesindeki değişiklikler rahim iç zarının beklenenden erken dökülmesine yol açabilir. Bu tür kanamalar genellikle hafif ve geçicidir.

Yumurtlama döneminde östrojen düzeyindeki ani düşüş, döngü ortasında birkaç günlük hafif bir lekelenmeye neden olabilir. Hormonal doğum kontrol yöntemlerine yeni başlandığında ya da yöntem değiştirildiğinde, vücut uyum sağlayana kadar ilk aylarda ara kanama görülmesi sık rastlanan bir durumdur; yöntemin düzenli kullanılmaması da lekelenmeyi tetikleyebilir.

Tiroit bezinin az ya da fazla çalışması, polikistik over sendromu ve menopoza geçiş dönemi de hormon dengesini etkileyerek düzensiz kanamalara yol açabilir. Kanama birkaç döngüden uzun sürüyor ya da yaşam kalitesini bozuyorsa, hormonal tablonun bir kadın hastalıkları ve doğum hekimi tarafından değerlendirilmesi uygun olur.

Rahim ve yumurtalıklardaki yapısal değişiklikler, tekrarlayan adet dışı kanamaların önemli bir bölümünden sorumludur. Bu oluşumların büyük çoğunluğu iyi huyludur, ancak kanama düzenini bozabilir.

Rahim miyomları, rahim kasında gelişen iyi huylu kitlelerdir; yerleşim yerine ve boyutuna göre adet arası kanamaya, adet kanamasının artmasına ya da alt karında baskı hissine yol açabilir. Polipler ise rahim iç zarında veya rahim ağzında gelişen küçük, çoğunlukla iyi huylu doku çıkıntılarıdır ve özellikle döngü ortası veya ilişki sonrası lekelenmeyle kendini gösterebilir.

Yumurtalık kistleri, yumurtalık üzerinde ya da içinde oluşan sıvı dolu keseciklerdir; çoğu belirti vermeden gerileyebilir, ancak bazıları hormon üretimini etkileyerek düzensiz kanamaya ve kasık ağrısına neden olabilir. Bu yapısal nedenlerin varlığı ve kanamayla ilişkisi, ultrason gibi görüntüleme yöntemleriyle hekim tarafından değerlendirilir.

Ara kanama tekrarlıyor, giderek artıyor ya da yeni belirtilerle birlikte ortaya çıkıyorsa bir kadın hastalıkları ve doğum hekimine başvurmak gerekir. Bazı durumlar ise vakit kaybetmeden değerlendirilmelidir.

Aşağıdaki durumlarda mümkün olan en kısa sürede hekime başvurulması önerilir: - Menopoz sonrası dönemde görülen her türlü kanama - Cinsel ilişki sonrası tekrarlayan kanama - Birkaç döngü boyunca süren ya da giderek yoğunlaşan ara kanama - Kanamaya eşlik eden ateş, kötü kokulu akıntı veya belirgin kasık ağrısı - Gebelik olasılığı varken görülen her türlü kanama

Şu bulgular acil değerlendirme gerektirir; 112 aranmalı ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır: bol miktarda ve durmayan kanama; baş dönmesi, bayılma, çarpıntı ve solukluk gibi kan kaybı belirtileri; şiddetli ve ani karın-kasık ağrısı. Menopoz sonrası kanama nadiren rahim iç zarı kanseri gibi ciddi durumların erken işareti olabildiğinden, telaşa kapılmadan ama mutlaka araştırılması önemlidir.

Adet dışı kanamada tanı tek bir teste değil; öykü, muayene ve gerektiğinde ileri tetkiklerin birlikte yorumlanmasına dayanır. Amaç, kanamanın kaynağını ve altta yatan nedeni ayırt etmektir.

Hekim genellikle önce kanamanın zamanlamasını, süresini, miktarını, kullanılan doğum kontrol yöntemini ve eşlik eden belirtileri sorgular. Jinekolojik muayene ile rahim ağzı ve vajina değerlendirilir; ultrason ise rahim ve yumurtalıkların yapısını görüntülemek için sık başvurulan bir yöntemdir.

Duruma göre gebelik testi, kan sayımı, hormon düzeyleri ve rahim ağzından alınan smear örneği istenebilir; bazı durumlarda rahim iç zarından biyopsi ya da histeroskopi gündeme gelebilir. Bu tetkiklerin sonuçları tek başına değil, kişinin genel durumu ve öyküsüyle birlikte değerlendirilir; nihai yorum her zaman hekime aittir.