Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) Belirtileri Nelerdir?

Alerjik rinit, burun mukozasının alerjenlere karşı geliştirdiği aşırı bağışıklık yanıtıyla ilişkili iltihabi bir tablodur. Vücut, alerjenle karşılaştığında histamin gibi maddeler salgılar; bu da burun, geniz ve gözlerde tipik belirtilere yol açar.

Durum tek başına görülebileceği gibi astım, alerjik göz iltihabı (konjonktivit) ve egzama gibi diğer alerjik hastalıklarla birlikte de seyredebilir. Bu nedenle burunla sınırlı gibi görünen şikayetler bazen daha geniş bir alerjik yapının parçası olabilir.

Belirtiler kişiden kişiye değişebilir ve şiddeti hafiften günlük yaşamı zorlaştıracak düzeye kadar farklılık gösterebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Sık ve peş peşe hapşırma
• Sulu, berrak burun akıntısı
• Burun tıkanıklığı ve burundan nefes almada zorluk
• Burun, damak, boğaz ve kulakta kaşıntı
• Gözlerde kaşıntı, sulanma ve kızarıklık
• Geniz akıntısı ve buna bağlı boğaz temizleme ihtiyacı
• Koku alma duyusunda azalma

Özellikle çocuklarda burun ucunu avuç içiyle yukarı doğru sürtme (alerjik selam), göz altlarında koyulaşma ve sürekli ağız açık nefes alma dikkat çekebilir. Belirtilerin uzun sürmesi halsizlik, uyku bölünmesi ve konsantrasyon güçlüğüne de yol açabilir.

Alerjik rinit, tetikleyicinin türüne göre farklı seyredebilir:

• Mevsimsel alerjik rinit: Genellikle ağaç, çayır ve ot polenlerinin arttığı ilkbahar ve yaz aylarında belirginleşir.
• Yıl boyu (persistan) alerjik rinit: Ev tozu akarları, küf sporları, hamamböceği artıkları ve evcil hayvan tüyü gibi iç ortam alerjenlerine bağlı olarak her mevsim sürebilir.

Bazı kişilerde her iki tablo bir arada bulunabilir. Belirtilerin hangi ortam ve mevsimde arttığını fark etmek, tetikleyicinin belirlenmesinde hekime yardımcı olur.

Alerjik rinit belirtileri sıklıkla soğuk algınlığıyla karıştırılır, ancak bazı ipuçları ayrımı kolaylaştırabilir:

• Süre: Soğuk algınlığı genellikle birkaç gün ile bir hafta içinde geçer; alerjik rinit tetikleyici ortamda haftalarca sürebilir.
• Akıntı: Alerjide akıntı genellikle berrak ve suludur; soğuk algınlığında zamanla koyulaşabilir.
• Kaşıntı: Göz, burun ve damakta kaşıntı alerjide belirgindir, soğuk algınlığında tipik değildir.
• Ateş: Alerjik rinitte ateş beklenmez; enfeksiyonlarda görülebilir.

Bu ayrım her zaman net olmayabilir; belirtiler tekrarlıyor veya uzun sürüyorsa değerlendirme için hekime başvurmak yerinde olur.

Tanı öncelikle ayrıntılı bir öyküyle başlar; hekim belirtilerin ne zaman, hangi ortamda ve hangi mevsimde arttığını sorgular. Muayenede burun içi değerlendirilir.

Gerekli görülen durumlarda alerjenleri belirlemeye yönelik deri (prick) testleri veya kan testleri planlanabilir. Bu testlerin gerekli olup olmadığına ve nasıl yorumlanacağına hekiminiz karar verir. Amaç, belirtilerin gerçekten alerjiye mi bağlı olduğunu ve hangi tetikleyicilerin rol oynadığını anlamaktır.

Aşağıdaki durumlarda bir hekime başvurmak önerilir:

• Belirtiler haftalarca sürüyor veya her yıl tekrarlıyorsa
• Burun tıkanıklığı uykunuzu, işinizi veya okul başarınızı etkiliyorsa
• Nefes darlığı, hırıltı veya öksürük eşlik ediyorsa
• Sık sinüzit, kulak tıkanıklığı veya baş ağrısı gelişiyorsa
• Belirtiler günlük yaşamınızı kısıtlıyorsa

Alerjik rinit uygun değerlendirmeyle yönetilebilen bir durumdur. Size özel tanı ve izlem planı için alerji ve immünoloji ya da kulak burun boğaz hekimine danışmanız uygun olur. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez.