Arpacık (Göz Arpacığı) Nedir, Neden Olur, Belirtileri?

Göz kapaklarımızın kenarında, gözyüzeyini kaygan tutmaya yarayan yağ salgılayan küçük bezler ve kirpik kökleri bulunur. Arpacık, bu bezlerden birinin ağzının tıkanması ve genellikle bir bakterinin de işe karışmasıyla oluşan, iltihaplı bir şişliktir.

İki biçimde görülebilir: kapak kenarında, kirpik dibinde ortaya çıkan dış arpacık ve kapağın iç yüzeyine daha yakın gelişen iç arpacık. Her ikisi de tipik olarak kısa sürede belirginleşen, dokunmakla hassas bir kabarıklık şeklinde kendini gösterir. Arpacık göz küresinin kendisini değil, göz kapağını ilgilendiren yüzeysel bir sorundur.

Arpacığın temelinde göz kapağı kenarındaki bezlerin tıkanması ve iltihaplanması yatar. Bunu kolaylaştıran bazı durumlar riski artırabilir: - Ellerin gözlere kirli temas etmesi, gözleri sık ovuşturma - Göz makyajının tam temizlenmemesi ya da eskimiş makyaj ürünleri kullanılması - Kontakt lenslerin hijyen kurallarına uyulmadan takılıp çıkarılması - Göz kapağı kenarında süregelen iltihap (blefarit) - Yoğun stres, yorgunluk ve uyku düzensizliği gibi genel durumu etkileyen etkenler

Bu etkenler bezlerin salgısını koyulaştırıp akışını zorlaştırabilir. Ancak arpacık her zaman bir hijyen kusuruna bağlı değildir; bazen belirgin bir neden bulunmadan da ortaya çıkabilir.

Arpacık genellikle kısa sürede gelişen, oldukça tanıdık belirtiler verir: - Göz kapağı kenarında kırmızı, hassas ve ağrılı bir şişlik - Şişliğin üzerinde bazen sarımsı bir nokta (baş) oluşması - Kapakta gerginlik, dolgunluk ve dokununca artan ağrı - Gözde sulanma, batma ya da yabancı cisim hissi - Işığa karşı hafif rahatsızlık

Yakınmalar genellikle tek göz kapağında ve sınırlı bir alanda olur. Şişlik büyüdükçe kapakta hafif düşme ya da görüş alanında kısmi kısıtlanma hissi olabilir. Ağrının belirgin olması, arpacığı ağrısız seyreden bazı diğer kapak şişliklerinden ayıran önemli bir özelliktir.

Arpacık ile şalazyon sık karıştırılır çünkü ikisi de göz kapağında şişlik yapar. Ancak seyirleri farklıdır: - Arpacık genellikle ani başlar, ağrılı, kırmızı ve iltihaplıdır. - Şalazyon çoğunlukla daha yavaş gelişen, genellikle ağrısız, sert ve içi salgıyla dolu bir kabarıklıktır; bazen bir arpacık gerilediğinde geride kalan kapalı bir bez tıkanıklığı olarak ortaya çıkar.

Bu iki durumun ayrımı ve yaklaşımı farklı olabilir. Kapak şişliğinin arpacık mı şalazyon mu olduğunu kesin olarak ayırmak ve doğru yönlendirmeyi yapmak göz hekiminin işidir. Özellikle uzun süredir geçmeyen, sertleşmiş ya da tekrarlayan şişliklerde muayene önerilir.

Arpacık çoğu zaman kendiliğinden geriler. Bu süreçte genel bir özenle rahatlama sağlanabilir; ancak burada verilenler tıbbi tedavi değil, günlük dikkat önerileridir: - Şişliği sıkmaktan, patlatmaya çalışmaktan ve kurcalamaktan kaçının; bu iltihabı yayabilir. - Gözlere dokunmadan önce ellerinizi temiz tutun, gözleri ovuşturmaktan kaçının. - İyileşene kadar göz makyajı ve kontakt lens kullanımına ara vermek yerinde olur. - Havlu, yastık kılıfı gibi göze temas eden eşyaları başkalarıyla paylaşmayın.

Herhangi bir ürünü, damlayı ya da ilacı hekime danışmadan kullanmak doğru değildir. Yakınmalar artıyor ya da düzelmiyorsa değerlendirme için göz hekimine başvurmak gerekir.

Arpacıkların çoğu birkaç gün içinde kendiliğinden geriler. Ancak bazı durumlar göz hekimi değerlendirmesi gerektirir: - Şişlik günler içinde küçülmüyor, büyüyor ya da giderek sertleşiyorsa - Ağrı ve kızarıklık göz kapağının tamamına ya da göz çevresine yayılıyorsa - Görme bulanıklaşıyor, göz kapağı belirgin şişerek gözü kapatıyorsa - Ateş, yaygın şişlik gibi belirtiler ekleniyorsa - Arpacık sık sık tekrarlıyorsa

Özellikle şişliğin göz çevresine yayılması, gözde ağrı, görme değişikliği ya da genel hâlde bozulma gibi belirtiler daha ivedi değerlendirme gerektirir. Bu durumda vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.