Astım Nedir, Belirtileri ve Tetikleyicileri Nelerdir?

Astım, hava yollarındaki süregen iltihabın bronşları uyaranlara karşı aşırı duyarlı hale getirdiği bir solunum yolu hastalığıdır. Tetikleyiciyle karşılaşıldığında bronş kasları kasılır, mukoza şişer ve salgı artar; sonuçta hava akımı kısıtlanır.

Bu daralma çoğu zaman geri dönüşlüdür; belirtiler gelip geçici olabilir. Ancak kontrol altına alınmadığında ataklar sıklaşabilir. Astım her yaşta başlayabilir ve sıklıkla alerjik yapıyla birlikte görülür.

Astımın en tipik belirtileri hava yollarındaki daralmayla ilişkilidir:

• Nefes darlığı, hava açlığı hissi
• Nefes verirken duyulan hırıltı veya hışıltı (ıslık sesi)
• Göğüste sıkışma, baskı veya darlık hissi
• Özellikle gece veya sabaha karşı artan öksürük

Belirtiler genellikle ataklar halinde gelir ve egzersiz, soğuk hava ya da alerjenlerle tetiklenebilir. Bazı kişilerde tek belirti inatçı, kuru bir öksürük olabilir. Belirtilerin gece uykudan uyandırması, tekrarlaması veya eforla artması astım açısından dikkat çekicidir.

Tetikleyiciler kişiden kişiye değişir; kendi tetikleyicilerinizi tanımak belirtileri azaltmaya yardımcı olur. Sık görülenler şunlardır:

• Ev tozu akarı, polen, küf, hamamböceği ve evcil hayvan tüyü gibi alerjenler
• Soğuk ve kuru hava, ani hava değişiklikleri
• Sigara dumanı, egzoz, koku ve kimyasal buharlar
• Üst solunum yolu enfeksiyonları (soğuk algınlığı, grip)
• Fiziksel efor ve egzersiz
• Yoğun duygusal stres, gülme veya ağlama
• İş ortamındaki toz, un, boya gibi mesleki maddeler
• Bazı ağrı kesici ve tansiyon ilaçları ile mide-yemek borusu kaçağı (reflü)

İlaçlara bağlı tetiklenme söz konusuysa, kullandığınız ilaçları hekiminizle paylaşmanız önemlidir; ilaç değişikliğini kendiniz yapmayın.

Astım atağı, belirtilerin kısa sürede belirginleşerek nefes almayı ciddi şekilde zorlaştırdığı durumdur. Aşağıdaki işaretler acil değerlendirme gerektirebilir:

• Konuşmayı ve yürümeyi zorlaştıran şiddetli nefes darlığı
• Cümleyi tamamlayamayacak kadar sık ve zorlu soluma
• Dudak ve tırnaklarda morarma
• Nefes alırken kaburga aralarının içeri çekilmesi
• Belirtilerin rahatlamaması ve giderek artması

Bu belirtiler varsa vakit kaybetmeden acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır. Ataklarınızın nasıl yönetileceğine dair kişisel bir plan için hekiminizle konuşun.

Tanı, belirtilerin öyküsü ve fizik muayeneyle başlar. Hekim, şikayetlerin ne zaman ve neyle tetiklendiğini, ailede alerji veya astım öyküsü olup olmadığını değerlendirir.

Solunum fonksiyonlarını ölçen testler (örneğin spirometri) hava yollarındaki daralmayı ve geri dönüşü göstermeye yardımcı olabilir. Gerektiğinde alerji testleri de planlanabilir. Hangi testlerin gerekli olduğuna hekiminiz karar verir.

Astım, uygun izlemle günlük yaşamı büyük ölçüde etkilemeden yönetilebilen bir durumdur. Tetikleyicileri tanımak, düzenli hekim kontrolüne gitmek ve belirtilerdeki değişimi not etmek sürecin önemli parçalarıdır.

Nefes darlığı, hırıltı veya inatçı öksürük gibi belirtiler tekrarlıyorsa göğüs hastalıkları veya alerji ve immünoloji hekimine başvurmanız uygun olur. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları hekime aittir.