Bademcik İltihabı (Tonsillit) Belirtileri Nelerdir?

Bademcikler, boğazın arka-yan bölümünde, dilin gerisinde yer alan lenfoid dokulardır. Ağız ve burun yoluyla vücuda giren mikropları yakalayarak bağışıklık yanıtına katkıda bulunurlar.

Bu dokular virüs veya bakteri kaynaklı enfeksiyonlarla iltihaplandığında bademcik iltihabı gelişir. İltihap sırasında bademcikler kızarır, şişer ve üzerlerinde beyaz-sarı akıntı ya da noktalar görülebilir.

Tonsillit tek bir atak şeklinde (akut) olabileceği gibi, yılda birçok kez tekrarlayan (rekürren) veya uzun süre devam eden (kronik) biçimlerde de karşımıza çıkabilir.

Bademcik iltihabının belirtileri genellikle hızlı başlar ve boğaz bölgesinde yoğunlaşır. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Boğaz ağrısı ve yutkunurken artan rahatsızlık.
• Bademciklerde kızarıklık, şişlik ve beyaz-sarı akıntı.
• Ateş ve üşüme-titreme.
• Boyunda, çene altında hassas ve şiş lenf bezleri.
• Yutma güçlüğü, ağız kokusu ve ses değişikliği.
• Halsizlik, baş ağrısı ve iştahsızlık.

Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişir. Bu bulgular başka boğaz hastalıklarında da görülebildiğinden, ayırt edici tanı için hekim değerlendirmesi gereklidir.

Bademcik iltihabının büyük bölümü virüslere bağlıdır ve sıklıkla nezle-grip benzeri belirtilerle birlikte seyreder. Viral tonsillitte burun akıntısı, öksürük, ses kısıklığı ve gözlerde kızarıklık daha sık görülebilir.

Bakteriyel iltihaplarda, özellikle streptokok kaynaklı olanlarda, öksürük genellikle belirgin değildir; buna karşın yüksek ateş, bademciklerde belirgin akıntı ve boyun lenf bezlerinde hassasiyet ön planda olabilir.

Ancak bu belirtiler tek başına kesin ayrım yapmaya yetmez. Viral ve bakteriyel iltihabın ayırt edilmesi, gerektiğinde boğaz kültürü veya hızlı testler gibi değerlendirmelerle hekim tarafından yapılır. Bu ayrım, izlenecek yolun belirlenmesi açısından önemlidir.

Bademcik iltihabı çocukluk çağında sık görülür. Kendini ifade edemeyen küçük çocuklarda belirtiler farklı biçimde ortaya çıkabilir.

Çocuklarda dikkat edilmesi gereken işaretler:

• Yemek yemeyi ve yutkunmayı reddetme, iştahsızlık.
• Huzursuzluk, ağlama ve alışılmadık durgunluk.
• Ateş ve boyunda şişlik.
• Ağız kokusu ve salya artışı.

Tekrarlayan bademcik iltihapları çocuğun uyku düzenini, beslenmesini ve okul devamlılığını etkileyebilir. Sık tekrarlayan ataklarda çocuğun bir hekim tarafından değerlendirilmesi yerinde olur.

Boğaz ağrısı ve hafif ateşle seyreden birçok tonsillit birkaç gün içinde geriler. Ancak bazı durumlar hekim değerlendirmesini gerektirir.

Aşağıdaki durumlarda hekime başvurmak önemlidir:

• Birkaç günden uzun süren yüksek ateş ve şiddetli boğaz ağrısı.
• Yılda birçok kez tekrarlayan bademcik iltihabı.
• Ağzı açmakta zorlanma veya tek taraflı belirgin şişlik (apse gelişimini düşündürebilir).

Nefes almada zorluk, tükürüğünü yutamama, aşırı salya akması veya sesin boğuklaşması gibi bulgular acil değerlendirme gerektirir. Bu durumlarda vakit kaybetmeden 112 aranmalı ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır.

Hekim, öykü ve boğaz muayenesiyle değerlendirmeye başlar. Bademciklerin görünümü, akıntı varlığı ve boyun lenf bezleri incelenir.

Bakteriyel enfeksiyon şüphesinde boğaz kültürü veya hızlı antijen testi gibi yöntemler gündeme gelebilir. Bu testler, iltihabın kaynağını anlamaya ve izlenecek yolu belirlemeye yardımcı olur.

Sık tekrarlayan ya da kronik durumlarda kulak burun boğaz hekimi, bademciklerin genel sağlığı ve yaşam kalitesine etkisini bütüncül biçimde değerlendirir. Hangi yaklaşımın uygun olduğuna, kişiye özel olarak hekim karar verir.