Behçet Hastalığı Belirtileri: Ağız ve Genital Yara

Behçet hastalığı, kan damarlarının iltihaplanmasıyla (vaskülit) seyredebilen, birden çok sistemi tutabilen kronik bir hastalıktır. Küçük ve büyük damarları, atardamar ve toplardamarları etkileyebilmesi onu diğer birçok romatizmal hastalıktan ayırır.

Hastalığın seyri kişiden kişiye önemli ölçüde değişir. Bazı kişilerde belirtiler ağız ve deri ile sınırlı ve hafif seyrederken, bazılarında göz, damar veya sinir sistemi gibi bölgeler tabloya katılabilir. Belirtiler genellikle ataklar hâlinde gelir ve arada sakin dönemler olabilir. Tek bir teste dayanmadığı için tanı, belirtilerin zaman içindeki bütünlüğüne göre hekim tarafından konur.

Behçet hastalığının en tipik ve genellikle ilk ortaya çıkan belirtisi, ağız içinde tekrarlayan aftlardır. Bu yaralar sık tekrarlar ve iyileştikten sonra yeniden ortaya çıkabilir.

Sık görülen belirtiler: - Ağız içinde tekrarlayan, ağrılı aftlar (yanak içi, dil, diş etleri) - Genital bölgede tekrarlayan, iz bırakabilen yaralar - Gözlerde kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet ve bulanık görme (üveit) - Deride sivilceyi andıran döküntüler ve bacaklarda kırmızı, ağrılı nodüller - Eklemlerde ağrı ve şişlik - İğne batması gibi küçük deri travmalarının ardından bölgede kabarcık oluşması (paterji)

Bu belirtilerin hepsi her hastada görülmez. Ağız ve genital yaraların birlikte, tekrarlayıcı biçimde bulunması Behçet açısından önemli bir ipucudur ve değerlendirme gerektirir.

Göz tutulumu, Behçet hastalığının en dikkatle izlenmesi gereken yönlerinden biridir. Gözün iç tabakalarında gelişen iltihap (üveit), tekrarlayıcı olabilir ve görme ile ilgili belirtilere yol açabilir. Bu nedenle göz belirtileri hafife alınmamalıdır.

Göz tutulumunda ortaya çıkabilecek belirtiler: - Ani göz kızarıklığı ve ağrı - Işığa karşı artan hassasiyet - Bulanık görme veya görmede değişiklik - Gözde uçuşan cisimler algısı

Ani gelişen görme değişikliği, göz ağrısı ve kızarıklık vakit kaybetmeden göz hekimine başvurmayı gerektirir. Behçet tanısı olan ya da bu tanıdan şüphelenilen kişilerde göz belirtilerinin düzenli izlenmesi önem taşır. Erken değerlendirme, göz sağlığının korunmasına yönelik takip açısından değerlidir.

Behçet hastalığı deri, eklem ve damarlarda da farklı bulgulara yol açabilir. Bu bulgular bazen ağız ve göz belirtilerinden önce fark edilebilir.

Görülebilen diğer bulgular: - Deride sivilce (akne) benzeri döküntüler - Özellikle bacaklarda kırmızı, sıcak ve ağrılı nodüller (eritema nodozum benzeri) - Eklemlerde ağrı ve şişlik; genellikle kalıcı hasar bırakmadan seyreder - Toplardamarlarda pıhtı (tromboz) ve buna bağlı bacakta şişlik, ağrı - Daha nadiren atardamarları ve sinir sistemini ilgilendiren tutulumlar

Damar tutulumu, bacakta ani şişlik ve ağrıyla ortaya çıkabilir ve değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Bulguların çeşitliliği, Behçet hastalığında farklı branşların birlikte çalışabildiği bir takip yaklaşımını gerektirebilir.

Behçet hastalığının kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Genetik yatkınlık ile çevresel etkenlerin, bağışıklık sisteminin damarlara yönelik bir iltihabi yanıtını tetiklediği düşünülür.

Öne çıkan bazı etkenler: - Coğrafi ve genetik yatkınlık; tarihsel İpek Yolu güzergâhındaki toplumlarda daha sık görülür - HLA-B51 adı verilen genetik belirteçle ilişki - Genç erişkin yaş; belirtiler sıklıkla 20-40 yaş aralığında başlar - Bağışıklık sisteminin damar duvarına yönelik iltihabi yanıtı

Bu etkenlerin bulunması hastalığın kesin gelişeceği anlamına gelmez. Behçet hastalığı bulaşıcı değildir. Nedenlerin ve risklerin kişiye özgü değerlendirilmesi hekim tarafından yapılır.

Ağızda sık tekrarlayan aftlarla birlikte genital yara, göz belirtileri ya da deri döküntüleri bulunması hekim değerlendirmesini gerektirir. Behçet hastalığında belirtiler farklı zamanlarda ortaya çıkabildiği için, geçmişte yaşanan bulguların da hekimle paylaşılması önemlidir.

Aşağıdaki durumlar acil değerlendirme gerektirebilir: - Ani görme kaybı veya belirgin görme değişikliği ile göz ağrısı - Şiddetli baş ağrısı, dengesizlik, konuşma bozukluğu, kol-bacakta güçsüzlük - Bir bacakta ani şişlik, ağrı ve kızarıklık (damar pıhtısı olasılığı) - Şiddetli karın ağrısı, kanlı dışkılama

Bu belirtilerde gecikmeden en yakın acil servise başvurun veya 112'yi arayın. Daha hafif ancak tekrarlayan belirtilerde aile hekiminiz sizi romatoloji bölümüne yönlendirebilir. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve tanı yerine geçmez.