Bradikardi (Düşük Nabız) Nedenleri ve Belirtileri

Yetişkinlerde dinlenme nabzı genellikle dakikada 60 ile 100 atım arasında kabul edilir; bu değerin sürekli 60'ın altında seyretmesi bradikardi olarak tanımlanır. Nabız, bilekten ya da boyundan sayılarak kolayca ölçülebilir; birçok akıllı saat ve tansiyon aleti de kalp hızını gösterir. Ancak tek bir ölçüm bütün resmi vermez: Nabız gün içinde etkinliğe, uykuya, ateşe ve heyecana göre doğal olarak değişir. Uyku sırasında sağlıklı kişilerde de nabzın 50'lere inmesi olağandır. Bu nedenle hekimler yalnızca sayıya değil, yavaş nabzın belirti oluşturup oluşturmadığına ve hangi durumlarda ortaya çıktığına bakar.

Bradikardinin nedenleri, kalbin ileti sistemindeki sorunlar ile kalp dışı etkenler olmak üzere iki ana grupta toplanır. Kalp kaynaklı nedenlerin başında, doğal pilin yaşa bağlı yorulmasıyla ortaya çıkan hasta sinüs sendromu ve odacıklar arası elektrik iletiminin geciktiği ya da kesintiye uğradığı kalp bloğu gelir. Geçirilmiş kalp krizi, kalp kası hastalıkları ve bazı kalp ameliyatları da ileti yollarını etkileyebilir. Kalp dışı nedenler arasında ise tiroid bezinin az çalıştığı hipotiroidi, kandaki potasyum gibi minerallerin dengesizliği, uyku apnesi, vücut ısısının aşırı düşmesi ve bazı ilaçların ritim üzerindeki etkisi sayılabilir. Bu tabloların ayırt edilmesi tedaviyi değil, doğru değerlendirmeyi belirlediği için hekim incelemesi gerektirir.

Yavaş nabzın belirtileri, beyne ve diğer organlara ulaşan kan miktarının azalmasıyla ortaya çıkar; bu nedenle bazı kişilerde hiçbir şikâyet görülmez. Nabız düştüğünde en sık bildirilen yakınmalar baş dönmesi, çabuk yorulma, halsizlik, konsantre olmakta güçlük ve efor sırasında nefes darlığıdır. Bazı kişiler göğüste baskı hissi ya da göz kararması tarif eder. Daha belirgin durumlarda beyne giden kan geçici olarak azalınca bayılma ya da bayılacakmış gibi olma yaşanabilir. Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişir; hafif halsizlikten günlük etkinlikleri kısıtlayan yorgunluğa kadar geniş bir yelpazede görülebilir. Yeni başlayan ya da giderek artan bu tür yakınmalar hafife alınmamalıdır.

Düzenli dayanıklılık antrenmanı yapan kişilerde düşük nabız, çoğu zaman kalbin daha verimli çalıştığının işaretidir. Antrenmanlı bir kalp her atımda daha fazla kan pompaladığı için aynı işi daha az atımla görebilir; bu durumda dinlenme nabzı 40 ile 60 arasına, kimi profesyonel sporcularda daha da aşağıya inebilir. Fizyolojik denilen bu yavaşlama genellikle bir sorunun değil, iyi bir kondisyonun sonucudur ve belirti oluşturmaz. Yine de spor yapan biri baş dönmesi, olağandışı yorgunluk ya da özellikle egzersiz sırasında bayılma yaşıyorsa, düşük nabzı yalnızca antrenman etkisine bağlamak yerine kardiyoloji değerlendirmesi istemek yerinde olur.

Bayılma, göğüs ağrısı, ani ve şiddetli nefes darlığı ya da bilinç bulanıklığı düşük nabza eşlik ediyorsa, vakit kaybetmeden acil sağlık hizmetine başvurmak gerekir; bu belirtiler kalbin vücuda yeterli kan pompalayamadığını gösterebilir. Bunun dışında, dinlenirken sürekli 60'ın altında seyreden nabza baş dönmesi, giderek artan halsizlik ya da eforu kısıtlayan yorgunluk eşlik ediyorsa, aciliyet taşımasa da bir kardiyoloji uzmanına görünmek uygun olur. Hiçbir şikâyet olmadan tesadüfen fark edilen yavaş nabızda ise durumun süreklilik gösterip göstermediği ve altta bir neden bulunup bulunmadığı hekim tarafından değerlendirilir. Belirtileri kendi başına yorumlamak yerine bir uzmana danışmak, gereksiz kaygıyı da gözden kaçan bir sorunu da önler.

Bradikardinin değerlendirilmesi, kişinin öyküsünün alınması ve kalbin elektriksel etkinliğini gösteren EKG ile başlar. Yavaşlama sürekli değil de zaman zaman ortaya çıkıyorsa, ritmin gün boyu kaydedildiği Holter incelemesi kullanılabilir; bazı durumlarda kayıt süresi daha uzun tutulur. Tiroid işlevlerini ve kandaki mineral düzeylerini gösteren kan tetkikleri, kalp dışı nedenlerin ayırt edilmesine yardımcı olur. Gerekli görüldüğünde kalbin yapısını incelemek için ekokardiyografi ya da eforla nabzın nasıl değiştiğini görmek için egzersiz testi istenebilir. Bu incelemelerin hangilerinin gerekli olduğuna, belirtiler ve bulgular ışığında hekim karar verir; amaç yavaşlamanın kaynağını doğru biçimde ortaya koymaktır.