Çocuklarda Alerji Belirtileri: Nedenleri ve Türleri

Alerji, bağışıklık sisteminin çevredeki bazı maddeleri tehdit olarak algılayıp bunlara aşırı tepki göstermesiyle ortaya çıkar. Bu maddelere alerjen denir ve kişiden kişiye değişebilir.

Çocuklarda alerjik yatkınlık, ailesel özellikler ve çevresel etkenlerin bir araya gelmesiyle şekillenebilir. Aynı alerjen bir çocukta belirgin tepkilere yol açarken, bir başkasında hiçbir belirti oluşturmayabilir. Belirtiler hafif rahatsızlıklardan daha belirgin tablolara kadar geniş bir aralıkta görülebilir.

Alerji belirtileri, etkilenen vücut sistemine göre farklılık gösterir. Sık karşılaşılan belirtiler şu şekilde gruplanabilir:

• Solunum yolu: hapşırma, burun akıntısı veya tıkanıklığı, öksürük, hırıltı
• Cilt: kaşıntı, kızarıklık, kurdeşen benzeri kabarıklıklar, kuruluk ve egzama
• Gözler: kaşıntı, kızarıklık ve sulanma
• Sindirim sistemi: bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal

Belirtiler mevsimsel olarak, belirli bir ortamda ya da belirli bir besinin ardından tekrarlıyorsa bu durum alerjiyi düşündürebilir. Kesin değerlendirme için hekime başvurmak gerekir.

Çocuklarda farklı alerji türleri görülebilir ve bunlar bazen bir arada bulunabilir.

• Besin alerjisi: bazı gıdalara karşı gelişen tepkiler
• Alerjik rinit: polen, toz akarı gibi solunan alerjenlere bağlı burun belirtileri
• Atopik dermatit (egzama): ciltte kaşıntı, kuruluk ve kızarıklıkla seyreden tablo
• Astım: hava yollarını etkileyen, öksürük ve hırıltıyla kendini gösterebilen durum
• İlaç ve böcek sokmalarına bağlı alerjik tepkiler

Hangi tür alerjinin söz konusu olduğunun belirlenmesi, çocuğun öyküsü ve hekimin yönlendireceği değerlendirmelerle mümkündür.

Alerjilerin gelişiminde genetik yatkınlık ve çevresel etkenler birlikte rol oynar. Ailesinde alerjik hastalık öyküsü bulunan çocuklarda alerji görülme olasılığı daha yüksek olabilir.

Çevresel alerjenler arasında polenler, ev tozu akarları, küf, hayvan tüyleri ve bazı besinler sayılabilir. Bir çocuğun hangi alerjene tepki verdiği kişiden kişiye değişir. Bu nedenle alerjiye neyin yol açtığının belirlenmesi, gözlem ve hekimin uygun gördüğü değerlendirmelerle netleştirilir.

Alerji değerlendirmesi, çocuğun ayrıntılı öyküsü ile başlar. Belirtilerin ne zaman, hangi ortamda ve neyle temas sonrasında ortaya çıktığı önemli ipuçları verir.

Hekim, gerekli gördüğünde belirtilerin nedenini anlamaya yönelik bazı testler planlayabilir; bunlar arasında deri testleri veya bazı kan testleri yer alabilir. Bu tetkiklerin amacı, olası alerjenleri değerlendirmeye yardımcı olmaktır. Hangi testin uygun olduğu ve sonuçların ne anlama geldiği yalnızca hekim tarafından belirlenir.

Tekrarlayan burun, göz ya da cilt belirtileri, süregelen öksürük ve hırıltı veya belirli besinler sonrası ortaya çıkan tepkiler görüldüğünde bir hekime başvurulması önerilir.

Bazı alerjik tepkiler acil değerlendirme gerektirir. Nefes almada güçlük, yüz, dudak ve dilde şişlik, yaygın döküntüyle birlikte ani halsizlik gibi belirtilerde vakit kaybetmeden acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır. Diğer durumlarda ise belirtilerin nedeninin araştırılması ve uygun izlemin planlanması için hekime danışmak önemlidir.