Diş Hassasiyeti Nedenleri ve Ne Zaman Hekime Gidilir?

Diş; dıştan içe doğru mine, dentin ve pulpa tabakalarından oluşur. Dentin tabakasında, dişin sinir yapısına bağlantılı çok sayıda mikroskobik kanalcık bulunur. Mine aşındığında ya da diş kökü açığa çıktığında bu kanalcıklar dış uyaranlara açık hale gelir ve sıcak-soğuk gibi etkenler dişte kısa süreli bir rahatsızlık hissi oluşturabilir.

Bu his genellikle uyaran ortadan kalktığında hızla geçer. Ancak hassasiyetin sıklaşması, artması ya da uzun sürmesi altta yatan bir sorunun işareti olabilir. Bu nedenle süregelen hassasiyetin diş hekimi tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Diş hassasiyeti farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Nedenin doğru belirlenmesi, uygun yaklaşımın planlanması açısından önemlidir. Başlıca nedenler şunlardır:

• Mine aşınması (asitli gıdalar, sert fırçalama veya diş sıkma/gıcırdatmaya bağlı)
• Diş eti çekilmesi sonucu diş kökünün açığa çıkması
• Diş çürüğü
• Çatlak ya da kırık diş
• Aşınmış veya sınırında sorun olan dolgular
• İşlem sonrası geçici hassasiyet (örneğin dolgu veya beyazlatma sonrası)

Bu nedenler tek başına ya da birlikte bulunabilir. Kesin değerlendirme; muayene ve gerektiğinde radyografi ile diş hekimi tarafından yapılır.

Sağlıklı bir dişte mine ve diş eti, alttaki hassas dentin dokusunu korur. Mine inceldiğinde veya diş eti çekilerek kök yüzeyi açığa çıktığında; dentindeki mikroskobik kanalcıklar aracılığıyla sıcak, soğuk, tatlı ve ekşi uyaranlar sinir yapısına daha kolay ulaşır. Bu da kısa süreli, keskin bir his olarak algılanır.

Uyaranın türü ve hassasiyetin süresi, altta yatan nedene göre değişebilir. Örneğin yalnızca soğukla ortaya çıkıp hemen geçen bir his ile ısırma sırasında beliren ya da uzun süren bir ağrı farklı durumlara işaret edebilir. Bu ayrımı diş hekimi değerlendirir.

Diş hassasiyetini azaltmaya yönelik bazı genel yaklaşımlar gündeme gelebilir. Bunların kişiye uygunluğu, hassasiyetin nedenine göre diş hekimi tarafından belirlenir:

• Yumuşak kıllı diş fırçası kullanmak ve nazik fırçalama tekniğini benimsemek
• Asitli gıda ve içecekleri sınırlamak
• Diş sıkma/gıcırdatma varsa bunu diş hekimiyle değerlendirmek
• Ağız hijyenini düzenli sürdürmek
• Diş hekiminin önerdiği hassasiyet giderici yaklaşımları takip etmek

Bu öneriler genel niteliktedir. Hassasiyetin altında çürük, çatlak ya da diş eti sorunu gibi bir neden varsa, bunun giderilmesi gerekir. Kalıcı çözüm için nedenin belirlenmesi ve diş hekimi tarafından uygun yaklaşımın planlanması önemlidir.

Kısa süreli, ara sıra ortaya çıkan hassasiyet çoğu zaman sınırlı bir durumdur. Ancak aşağıdaki durumlar altta yatan bir sorunun işareti olabileceğinden daha dikkatli değerlendirilmelidir:

• Belirli bir dişte yoğunlaşan, giderek artan hassasiyet
• Uyaran ortadan kalktıktan sonra da uzun süre devam eden ağrı
• Isırma veya çiğneme sırasında ortaya çıkan ağrı
• Hassasiyete eşlik eden diş eti şişliği, renk değişimi ya da kendiliğinden ağrı

Bu bulgular çürük, çatlak ya da diş sinirini ilgilendiren bir durumu düşündürebilir. Bu nedenle zaman kaybetmeden diş hekimine başvurmak önemlidir.

Diş hassasiyeti günlük yaşamınızı etkiliyorsa, sık tekrarlıyor ya da giderek artıyorsa bir diş hekimine başvurmanız uygun olur. Özellikle tek bir dişte yoğunlaşan, kendiliğinden başlayan veya uzun süren ağrı; ele alınması gereken bir durumun işareti olabilir.

Diş hekimi; hassasiyetin nedenini muayene ve gerektiğinde radyografiyle değerlendirir ve nedene yönelik uygun yaklaşımı belirler. Nedeni bilinmeden sürdürülen kişisel önlemler, altta yatan bir sorunun ilerlemesine yol açabilir; bu nedenle değerlendirmenin hekim tarafından yapılması önemlidir.