Donuk Omuz (Frozen Shoulder) Nedir, Belirtileri Neler?

Omuz eklemi, kolu geniş bir açıklıkta hareket ettirebilmek için esnek bir kapsülle çevrilidir. Donuk omuzda bu kapsül iltihaplanır, kalınlaşır ve zamanla sertleşerek eklem çevresinde yapışıklıklar oluşturur. Sonuçta eklemin hareket alanı belirgin biçimde daralır.

Durumun ilginç yanı, hareket kısıtlılığının hem kişinin kendi çabasıyla (aktif) hem de bir başkası kolu hareket ettirdiğinde (pasif) belirgin olmasıdır. Bu özellik, donuk omuzu yalnızca ağrıya bağlı hareket kaçınmasından ayırır. Sürecin altında yatan neden her zaman net değildir; kapsüldeki iltihabi süreç önemli rol oynar.

Donuk omuz genellikle üç evreden geçen bir seyir izler ve her evre farklı özelliklere sahiptir:

• Ağrılı (donma) evre: Ağrı giderek artar, özellikle geceleri belirginleşir; hareket yavaş yavaş kısıtlanmaya başlar.
• Donuk (tutuk) evre: Ağrı bir miktar hafifleyebilir, ancak omuzdaki sertlik ve hareket kısıtlılığı en belirgin dönemdir.
• Çözülme evresi: Hareket açıklığı yavaş yavaş geri kazanılmaya başlar.

Bu evrelerin süresi kişiden kişiye değişir ve toplam süreç aylar boyunca devam edebilir.

Donuk omuzun en belirgin özelliği, ağrı ve giderek artan hareket kısıtlılığının bir arada bulunmasıdır. Sık görülen belirtiler şunlardır:

• Omuzda derinden hissedilen, künt bir ağrı
• Kolu yukarı kaldırmakta, arkaya götürmekte ve döndürmekte zorlanma
• Geceleri artan ve etkilenen omuz üstüne yatmayı zorlaştıran ağrı
• Saç tarama, giyinme, arka cebe uzanma gibi günlük hareketlerde kısıtlanma

Belirtiler yavaş başladığı için çoğu kişi başlangıçta önemsemeyebilir; ancak hareket kısıtlılığı zamanla belirginleşir.

Donuk omuz herkeste görülebilse de bazı durumlar riski artırır:

• 40-60 yaş aralığı
• Kadın cinsiyeti
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Tiroid bezi hastalıkları
• Omuzun bir yaralanma, ameliyat ya da başka bir nedenle uzun süre hareketsiz kalması

Özellikle diyabeti olan kişilerde donuk omuz daha sık görülebilir. Kolun uzun süre askıda ya da hareketsiz kalmasını gerektiren durumlar da süreci tetikleyebilir. Risk faktörünün varlığı, hastalığın kesin olarak gelişeceği anlamına gelmez.

Tanı büyük ölçüde öykü ve fizik muayeneye dayanır. Hekim, omuzun hem aktif hem pasif hareket açıklığını değerlendirir; donuk omuzda her iki hareket biçiminde de belirgin kısıtlılık görülmesi tipiktir.

Görüntüleme yöntemleri genellikle benzer belirtilere yol açabilecek diğer durumları (rotator manşet yırtığı, omuz kireçlenmesi gibi) dışlamak için kullanılır. Röntgen kemik yapıları değerlendirmede; MR ve ultrason ise yumuşak dokuları incelemede yardımcı olabilir. Hangi tetkikin gerekli olduğuna ve izlenecek yola dair karar, muayene bulgularına göre hekiminize aittir.

Omuzda birkaç haftadır süren ağrı, giderek artan hareket kısıtlılığı ve günlük işleri yapmayı zorlaştıran tutukluk varsa bir hekime başvurmak önemlidir. Gece ağrısının uykuyu bölmesi de değerlendirmeyi gerektiren bir bulgudur.

Değerlendirme genellikle fiziksel tıp ve rehabilitasyon ya da ortopedi ve travmatoloji bölümlerinde yapılır. Donuk omuz uzun süren bir süreç olabildiğinden, belirtilerin erken dönemde değerlendirilmesi sürecin izlenmesi açısından değerlidir. Tanı ve izlem kararları hekiminize aittir.