Düz Tabanlık Nedir, Belirtileri ve Nedenleri Neler?

Ayak tabanı; kemikler, bağlar ve tendonların oluşturduğu bir kavis sayesinde vücut ağırlığını dengeli biçimde dağıtır ve yürürken yay gibi esneklik sağlar. Düz tabanlıkta bu kavis azaldığı için ayak tabanının büyük bölümü ya da tamamı yere temas eder.

Düz tabanlık esnek ya da katı olabilir. Esnek düztabanlıkta ayak yükten kurtulduğunda ya da parmak ucunda yükselince kavis yeniden belirginleşir; katı biçimde ise kavis her durumda düz kalır. Bu ayrım, durumun önemi ve izlemi açısından hekim değerlendirmesinde dikkate alınır.

Düz tabanlık birçok kişide belirti vermez. Ancak yakınmaya yol açtığında şu belirtiler görülebilir:

• Ayakta uzun süre kaldıktan sonra ayak tabanında yorgunluk ve ağrı
• Özellikle ayak iç kısmında ve topuk çevresinde ağrı
• Ayak bileğinin içe doğru dönmesi
• Ayakkabıların iç kenarının daha hızlı aşınması
• Uzun yürüyüş ve koşularda çabuk yorulma

Bazı durumlarda ağrı bacaklara, dize ve bele kadar yansıyabilir. Belirtilerin şiddeti ayak yapısına ve aktivite düzeyine göre değişir.

Bebeklerde ve küçük çocuklarda ayak kavsinin henüz gelişmemiş olması ve tabanın düz görünmesi çoğu zaman normal bir gelişim aşamasıdır. Ayak kavsi genellikle büyümeyle birlikte yıllar içinde belirginleşir. Bu tür esnek düztabanlık çoğunlukla yakınmaya yol açmaz.

Bununla birlikte bazı durumlar dikkatle değerlendirilmelidir: ağrıya neden olan, tek ayakta belirgin olan, katı (esnek olmayan) düz tabanlık ya da çocuğun yürüyüşünü ve aktivitelerini etkileyen durumlar hekim değerlendirmesi gerektirir. Çocukta ayak ağrısı, topallama ya da aktivitelerden kaçınma varsa geciktirilmeden başvurmak önemlidir.

Erişkinlerde düz tabanlık doğuştan var olabileceği gibi, zamanla da gelişebilir. Sonradan gelişen düztabanlığın başlıca nedenleri şunlardır:

• Ayak kavsini destekleyen tendon ve bağların zayıflaması
• İlerleyen yaş ve dokularda esnekliğin azalması
• Fazla kilo ve ayağa binen yükün artması
• Ayak ve ayak bileği yaralanmaları
• Bazı romatizmal ve nörolojik hastalıklar

Erişkinde daha önce olmayan bir düz tabanlığın ortaya çıkması, özellikle tek ayakta ise, altta yatan bir sorunun işareti olabileceğinden değerlendirilmelidir.

Düz tabanlık ayak mekaniğini değiştirebildiği için bazı durumlarda yalnızca ayağı değil, üst eklemleri de etkileyebilir. Ayak kavsinin çökmesi, adım atarken yükün dengesiz dağılmasına neden olabilir.

Bu durum zamanla ayak bileği, diz, kalça ve bel bölgesinde zorlanmaya ve ağrıya katkıda bulunabilir. Yürüyüş biçiminde değişiklikler, çabuk yorulma ve ayakkabıların düzensiz aşınması sık görülen etkilerdir. Ancak düz tabanlığın herkeste bu sorunlara yol açmayacağını belirtmek gerekir; etkiler kişinin ayak yapısına, aktivite düzeyine ve genel sağlığına bağlı olarak değişir.

Ayakta uzun süre kaldıktan sonra geçmeyen ağrı, ayak bileğinin belirgin biçimde içe dönmesi, yürüyüşü etkileyen yakınmalar ya da erişkinde yeni ortaya çıkan bir kavis çökmesi varsa bir hekime başvurmak önemlidir. Çocuklarda ağrı, topallama ve aktiviteden kaçınma da değerlendirilmeyi gerektirir.

Değerlendirme genellikle ortopedi ve travmatoloji ya da fiziksel tıp ve rehabilitasyon bölümlerinde yapılır. Hekim, ayağı ayakta ve otururken inceler, yürüyüşü gözlemler; gerektiğinde röntgen gibi görüntüleme yöntemleri isteyebilir. İzlenecek yola dair karar, muayene bulgularına göre hekiminize aittir.