Endoskopi (Gastroskopi) Nedir, Nasıl Yapılır ve Neden İstenir?

Gastroskopi, üst sindirim sistemi olarak adlandırılan yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının başlangıç bölümünün iç yüzeyini doğrudan görüntülemeye yarayan endoskopik bir incelemedir. Kullanılan cihaz (gastroskop), ağız yoluyla nazikçe ilerletilen, ucunda ışık ve kamera bulunan esnek bir borudur.

'Endoskopi' aslında vücut boşluklarının kameralı cihazla incelenmesini tanımlayan genel bir terimdir; üst sindirim sistemine yönelik olanına özel olarak gastroskopi denir. Bu inceleme sırasında hekim, mukoza denilen iç yüzeydeki değişiklikleri gerçek zamanlı görebilir ve gerektiğinde doku örneği (biyopsi) alabilir.

Hekiminiz, şikayetlerinizi ve muayene bulgularınızı değerlendirdikten sonra gastroskopi önerebilir. Sık karşılaşılan gerekçeler arasında şunlar yer alabilir:

• Uzun süren veya tekrarlayan mide ağrısı, yanma ve ekşime
• Yutma güçlüğü ya da yutarken takılma hissi
• İnatçı bulantı, kusma veya iştahsızlık
• Nedeni bilinmeyen kansızlık
• Dışkı renginde koyulaşma gibi üst sindirim kanaması düşündüren belirtiler
• Bilinen bir bulgunun takibi veya doku örneği alınması ihtiyacı

Bu başlıklar genel bilgi amaçlıdır. Hangi durumda gastroskopi gerektiği, bütüncül bir değerlendirmeyle hekiminizce kararlaştırılır.

İşlem genellikle sol tarafa yatar pozisyonda gerçekleştirilir. Boğazda öğürme refleksini azaltmak için lokal uyuşturucu sprey uygulanabilir; ayrıca rahatlık için birçok merkezde damardan verilen ilaçlarla hafif uyku hâli (sedasyon) sağlanabilir. Uygulanacak yöntem işlemden önce sizinle konuşulur.

Hekim, gastroskopu ağızdan başlayarak yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağına doğru nazikçe ilerletir ve iç yüzeyleri adım adım inceler. Gerekli görülürse bu sırada doku örneği alınabilir. İşlem genellikle kısa sürer; ağızlık sayesinde nefes almanız etkilenmez ve normal solunumunuz devam eder.

Gastroskopinin güvenli ve nitelikli olabilmesi için midenin boş olması gerekir. Bu nedenle hekiminizin belirttiği açlık süresine uymak, hazırlığın en önemli parçasıdır. Dolu mide hem görüntü kalitesini düşürür hem de işlem güvenliğini olumsuz etkileyebilir.

Genel hatlarıyla dikkat edilecek noktalar şunlardır:

• İşlemden önce hekimin belirttiği süre boyunca katı ve sıvı gıda alınmaması
• Sigara kullanımının işlem öncesinde bırakılması
• Düzenli kullanılan ilaçların, özellikle kan sulandırıcılar ve şeker ilaçlarının önceden hekime bildirilmesi
• Bilinen alerjilerin ve geçmiş sağlık sorunlarının paylaşılması

Hangi ilacın işlem öncesinde sürdürüleceği ya da bırakılacağı yalnızca hekiminizce belirlenir. Kendi başınıza ilaç düzeninizi değiştirmeyin.

İşlemin ardından boğazda kısa süreli hafif rahatsızlık veya kuruluk hissi olabilir; bu genellikle kendiliğinden geçer. Boğaza uygulanan uyuşturma etkisi geçene kadar yutma güçlüğü olabileceğinden, hekiminizin önerdiği süre boyunca yiyip içmekten kaçınmak gerekir.

Sedasyon uygulandıysa o gün araç kullanmamanız ve dinlenmeniz önerilir; yanınızda bir refakatçi bulunması iyi olur. Hafif şişkinlik olağan karşılanabilir. Ancak şiddetli karın veya göğüs ağrısı, kan kusma, koyu renkli dışkı, yüksek ateş ya da giderek artan şikayetler beklenen durumlar değildir; böyle bir durumda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Gastroskopide görülen bulgular ve alınan doku örneklerinin laboratuvar incelemesi, tek başına kesin bir teşhis değil, bütünün bir parçasıdır. İç yüzeyde saptanan bir değişiklik, ancak öykünüz, diğer tetkikleriniz ve muayene bulgularınızla birlikte anlam kazanır.

Sonuç raporunu genel internet bilgileriyle yorumlamak çoğu zaman yanıltıcı olur. Bulguların ne anlama geldiğini, ek tetkik gerekip gerekmediğini ve izlenecek yolu sizi tanıyan hekiminizle değerlendirmeniz en doğru yaklaşımdır.