Gastrit Belirtileri Nelerdir? Nedenleri, Türleri ve Bulgular

Gastrit, mide iç duvarını döşeyen ve mukoza adı verilen koruyucu tabakanın iltihaplanmasıyla ortaya çıkar. Bu tabaka, midenin kendi ürettiği güçlü aside karşı dayanıklı bir bariyer görevi görür. Bariyer zayıfladığında asit, mide duvarını tahriş ederek iltihaba yol açabilir.

Gastrit tek bir hastalık değil, farklı nedenlerle ortaya çıkabilen bir tablodur. Kimi kişide belirgin şikayet vermezken, kimi kişide belirgin ağrı ve rahatsızlık hissine neden olabilir. Şikayetlerin süresi ve şiddeti, altta yatan nedene ve mukozadaki hasarın derecesine göre değişir.

Gastritin belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterir ve bazı kişilerde hiçbir şikayet olmayabilir. En sık görülen bulgular üst karın bölgesinde toplanır.

• Mide üst kısmında ağrı, yanma veya kemirici his
• Yemeklerden sonra veya aç karnına artan rahatsızlık
• Erken doyma ve karında dolgunluk, şişkinlik hissi
• Bulantı ve zaman zaman kusma
• İştahsızlık ve ağızda kötü tat
• Geğirme ve hazımsızlık

Belirtiler yenen besinlere ve öğün düzenine göre değişebilir. Kanlı ya da kahve telvesi görünümünde kusma, siyah dışkı gibi bulgular ise daha ciddi bir tabloya işaret edebilir ve acil değerlendirme gerektirir.

Gastrit, başlangıç şekli ve süresine göre genel olarak iki grupta değerlendirilir. Bu ayrım, şikayetlerin seyrini anlamak açısından yol gösterici olabilir.

• Akut gastrit: Genellikle aniden başlar, belirtiler daha belirgindir ve çoğu zaman kısa sürelidir. Tetikleyici bir faktör ortadan kalktığında gerileyebilir.
• Kronik gastrit: Uzun süre devam eden, sinsi seyredebilen bir tablodur. Belirtiler daha hafif olabilir ancak zamanla mide mukozasında kalıcı değişikliklere yol açabilir.

Hangi tipin söz konusu olduğunun belirlenmesi, altta yatan nedenin araştırılmasıyla mümkün olur. Bu değerlendirmeyi hekim yapar.

Gastrit, mide mukozasının koruyucu dengesini bozan farklı etkenlere bağlı gelişebilir. Bazı nedenler günlük alışkanlıklarla, bazıları ise enfeksiyon veya başka sağlık durumlarıyla ilişkilidir.

• Helicobacter pylori adı verilen bakteriyel enfeksiyon
• Ağrı kesici ve iltihap giderici bazı ilaçların uzun süreli kullanımı
• Aşırı ve düzensiz alkol tüketimi
• Sigara kullanımı
• Yoğun ve uzun süreli stres
• Çok baharatlı, yağlı ve tahriş edici besinlerin sık tüketimi
• Bağışıklık sisteminin mide dokusuna yönelmesi (otoimmün gastrit)

Bu etkenlerin birden fazlası bir arada bulunabilir. Gastritin altında yatan nedenin belirlenmesi, doğru bir değerlendirme için önemlidir ve hekim tarafından araştırılır.

Gastrit değerlendirmesi, kişinin şikayetlerinin ayrıntılı olarak dinlenmesi ve muayeneyle başlar. Şikayetlerin ne zaman başladığı, nelerle arttığı ve kullanılan ilaçlar hekim için önemli ipuçları taşır.

Gerekli görüldüğünde hekim ek tetkikler önerebilir. Mide iç yüzeyinin doğrudan görüntülendiği endoskopi, Helicobacter pylori varlığını araştıran testler (nefes, dışkı veya kan testleri) ve kansızlığı değerlendiren kan tahlilleri bunlardan bazılarıdır. Endoskopi sırasında gerektiğinde küçük doku örnekleri de alınabilir. Hangi tetkikin uygun olduğuna kişinin durumuna göre hekim karar verir; buradaki bilgiler tanı yerine geçmez.

Kısa süreli ve hafif mide şikayetleri çoğu zaman geçici olabilir. Ancak belirtilerin uzaması, tekrarlaması veya bazı uyarıcı bulguların eşlik etmesi durumunda hekime başvurmak önemlidir.

• Şikayetlerin haftalarca sürmesi veya giderek şiddetlenmesi
• Kanlı ya da kahve telvesi görünümünde kusma
• Siyah, katran gibi dışkı
• İstemsiz kilo kaybı ve sürekli iştahsızlık
• Halsizlik, çarpıntı ve solukluk gibi kansızlık bulguları
• Şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı

Bu bulgular altta yatan ve dikkat gerektiren bir durumun işareti olabilir. Bu nedenle vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.