Göz Kapağı İltihabı (Blefarit) Belirtileri ve Nedenleri

Blefaritin en belirgin belirtisi göz kapağı kenarında kızarıklık, kaşıntı ve kirpik diplerinde kabuklanmadır. Şikayetler genellikle sabahları daha bariz olur ve iki gözde birlikte görülür.

Sık görülen belirtiler:

• Göz kapağı kenarında kızarıklık ve kalınlaşma
• Kirpik diplerinde kepek benzeri pullanma, kabuk ve yapışkanlık
• Gözlerde batma, yanma ve kum kaçmış gibi yabancı cisim hissi
• Kaşıntı ve sabahları kapakların birbirine yapışması
• Kirpiklerde dökülme, yanlış yönde uzama ya da seyrelme
• Sık göz sulanması veya tersine kuruluk hissi
• Işığa karşı hafif hassasiyet ve göz yorgunluğu

Belirtiler dönem dönem artıp azalabilir. Görmede kalıcı bir bozulma beklenmez; belirgin görme kaybı ya da şiddetli ağrı farklı bir sorunu düşündürür ve ayrı değerlendirme gerektirir.

Blefarit, iltihabın göz kapağının hangi bölümünü etkilediğine göre ön ve arka blefarit olarak ikiye ayrılır. Çoğu kişide iki tip bir arada bulunabilir.

• Ön blefarit: Kirpiklerin çıktığı kapak ön kenarını etkiler; sıklıkla kepeklenme (seboreik) veya bakteriyel kaynaklıdır. Kirpik diplerinde kabuk ve pullanma tipiktir.
• Arka blefarit: Kapak kenarındaki, yağ salgılayan meibom bezlerinin işlev bozukluğuyla (meibom bezi disfonksiyonu) ilişkilidir. Gözyaşının yağ tabakası bozulur ve kuruluk hissi öne çıkar.

Türün belirlenmesi, şikayetlerin kaynağını anlamaya yardımcı olur; bu ayrımı göz hastalıkları hekimi kapak kenarı muayenesiyle yapar.

Blefarit tek bir nedene değil, göz kapağı kenarını etkileyen birden çok faktöre bağlı gelişir. En sık öne çıkan etkenler yağ bezlerinin işlev bozukluğu, cilt yapısı ve mikroskobik canlılardır.

• Meibom bezi disfonksiyonu: Kapak kenarındaki yağ bezlerinin salgısının koyulaşması ve tıkanması
• Seboreik yapı: Kepeklenmeye eğilimli, yağlı cilt tipi ve kaş-saç derisinde kepek
• Demodeks akarları: Kirpik diplerinde çoğalan mikroskobik canlıların tahriş etmesi
• Rozasea gibi cilt durumları ve alerjik eğilim
• Kuru göz ile karşılıklı ilişki; biri diğerini tetikleyebilir
• Göz makyajının tam temizlenmemesi ve kapak kenarı hijyeninin yetersizliği

Bu etkenler bir arada bulunabildiği için blefarit çoğu zaman tekrarlama eğilimindedir. Altta yatan tetikleyicinin belirlenmesi, şikayetlerin yönetiminde hekime yol gösterir.

Blefarit; arpacık, şalazyon ve kuru göz gibi kapak ve göz yüzeyi sorunlarıyla yakından ilişkilidir. Kapak kenarındaki iltihap, bu tabloların zeminini hazırlayabilir.

• Arpacık (hordeolum): Kapak kenarındaki bir yağ bezinin akut, ağrılı iltihabı; blefarit zemininde daha sık görülebilir.
• Şalazyon: Tıkanan bir yağ bezinin oluşturduğu, genellikle ağrısız, sert nodül.
• Kuru göz sendromu: Gözyaşının yağ tabakasının bozulması nedeniyle blefarite sık eşlik eder.
• Konjonktivit: Kapak kenarındaki iltihap göz yüzeyine yansıyabilir.

Tekrarlayan arpacık ve şalazyon ataklarının arkasında yönetilmeyen bir blefarit bulunabilir. Bu nedenle sık tekrarlayan kapak şikayetleri göz hastalıkları hekimince değerlendirilmelidir.

Blefarit çoğunlukla kronik seyreden, dönem dönem alevlenip yatışan bir durumdur; tamamen ortadan kalkmak yerine kontrol altında tutulması hedeflenir. Bu nedenle düzenli göz kapağı bakımı ve hekim takibi önem taşır.

Şikayetler haftalar-aylar boyunca dalgalanabilir; mevsim geçişleri, yoğun ekran kullanımı, kuru ortam ve göz makyajı alevlenmeyi tetikleyebilir. Hekimler genellikle kapak kenarı temizliğini günlük rutinin bir parçası hâline getirmeyi önerir; ancak uygulanacak yöntemin kişiye göre belirlenmesi gerekir.

Belirtilerin sık tekrarlaması, kirpiklerde dökülme ya da kapak kenarında iyileşmeyen bir bölge olması durumunda değerlendirmeyi ertelememek gerekir.

Hafif blefarit kapak hijyeniyle yatışabilse de, belirtiler sürüyor ya da ağırlaşıyorsa göz hastalıkları uzmanına başvurmak gerekir. İlgili bölüm göz hastalıklarıdır.

Aşağıdaki durumlarda hekim değerlendirmesi önerilir:

• Kızarıklık ve şikayetlerin günlük bakıma rağmen geçmemesi
• Şiddetli ağrı, görmede azalma veya belirgin şişlik
• Kirpiklerde ilerleyen dökülme ya da yanlış yönde uzama
• Kapak kenarında iyileşmeyen yara, ülser veya şekil bozukluğu
• Sık tekrarlayan arpacık ve şalazyon
• Kontakt lens kullananlarda artan tahriş ve kızarıklık

Ani görme kaybı, şiddetli göz ağrısı, gözde belirgin şişlikle birlikte ateş ya da göz çevresinde hızla yayılan kızarıklık acil bir durumu işaret edebilir; bu bulgularda vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı ya da 112 aranmalıdır.