Hemoroid (Basur) Belirtileri ve Nedenleri Nelerdir?

Hemoroid, makat kanalı ve son bağırsak (rektum) bölgesinde bulunan damar yastıkçıklarının normalden fazla şişmesi ve genişlemesiyle ortaya çıkar. Bu yastıkçıklar sağlıklı bireylerde de vardır; esnek yapılarıyla dışkının tutulmasına ve kontrollü boşaltımına katkı sağlar.

Bu bölgedeki damarlara uzun süre yüksek basınç bindiğinde damarlar genişler, çevre doku zayıflar ve hemoroid şikayetleri belirginleşir. Durum, damarların bulunduğu yere göre iç veya dış hemoroid olarak adlandırılır. Hemoroid çoğunlukla iyi huylu bir tablodur; yine de benzer belirtiler farklı hastalıklarda da görülebileceği için değerlendirme önemlidir.

Hemoroidin belirtileri, tipine ve şiddetine göre değişir. Kimi kişide yalnızca hafif bir rahatsızlık varken, kimi kişide kanama ön planda olabilir.

• Dışkılama sırasında ya da sonrasında parlak kırmızı renkte kanama
• Makat çevresinde kaşıntı, tahriş ve ıslaklık hissi
• Oturarak veya dışkılarken artan ağrı ve rahatsızlık
• Makatta ele gelen şişlik veya doluluk hissi
• Tam boşalamama ve tuvalet sonrası tatmin olamama hissi
• Dış hemoroidde ani başlayan, sert ve ağrılı şişlik (pıhtılaşma)

Kanamanın parlak kırmızı olması sıklıkla hemoroid ile ilişkilidir; ancak koyu renkli kanama ya da dışkıyla karışmış kan farklı nedenlere işaret edebilir. Bu nedenle her makat kanaması hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Hemoroid, damar yastıkçıklarının makat kanalının hangi bölümünde yer aldığına göre iki ana gruba ayrılır. Bu ayrım, belirtilerin niteliğini büyük ölçüde belirler.

• İç hemoroid: Makat kanalının iç kısmında, ağrı sinirlerinin az olduğu bölgede yer alır. Genellikle ağrısızdır ve en sık belirtisi dışkılamayla ortaya çıkan kanamadır. İleri durumlarda makattan dışarı doğru sarkabilir.
• Dış hemoroid: Makat girişinin dış kısmında, ağrıya duyarlı deri bölgesinde bulunur. Şişlik, kaşıntı ve özellikle içinde pıhtı oluştuğunda belirgin ağrı yapabilir.

İç hemoroidler ayrıca sarkma derecesine göre evrelere ayrılabilir. Hangi tipin söz konusu olduğu ve evresi, muayene ile belirlenir.

Hemoroid, makat bölgesindeki damarlara binen basıncın artmasıyla ilişkilidir. Bu basıncı artıran pek çok faktör bir arada bulunabilir.

• Uzun süren kabızlık ve dışkılarken aşırı ıkınma
• Uzun süreli ishal
• Lifli besinlerden fakir beslenme ve yetersiz sıvı alımı
• Uzun süre tuvalette oturma alışkanlığı
• Hareketsiz yaşam ve uzun süre ayakta veya oturarak çalışma
• Hamilelik ve doğum sürecinde artan karın içi basınç
• Fazla kilo
• İleri yaşla birlikte destek dokularının zayıflaması

Bu faktörler damar yastıkçıkları üzerindeki yükü artırarak şikayetlere zemin hazırlar. Kişideki tetikleyicilerin belirlenmesi, doğru bir değerlendirmenin parçasıdır.

Hemoroid değerlendirmesi, şikayetlerin dinlenmesi ve makat bölgesinin muayenesiyle başlar. Hekim, dış bölgeyi gözle inceleyebilir ve gerektiğinde parmakla muayene yapabilir.

Kanama gibi belirtilerin başka nedenlerini dışlamak amacıyla hekim ek tetkikler önerebilir. Makat ve son bağırsağın ışıklı bir aletle incelendiği anoskopi veya kalın bağırsağın değerlendirildiği kolonoskopi bunlardan bazılarıdır. Özellikle ileri yaşta, kilo kaybının eşlik ettiği ya da bağırsak alışkanlığının değiştiği durumlarda bu incelemeler önem kazanır. Hangi tetkikin gerekli olduğuna hekim karar verir; buradaki bilgiler tanının yerini tutmaz.

Hafif ve geçici hemoroid şikayetleri sık görülür; ancak bazı durumlar mutlaka hekim değerlendirmesi gerektirir. Makat bölgesindeki her kanamanın nedeni hemoroid olmayabilir.

• Tekrarlayan ya da miktarı artan makat kanaması
• Dışkıyla karışmış veya koyu renkli kan
• Bağırsak alışkanlığında kalıcı değişiklik (kabızlık veya ishalin sürmesi)
• İstemsiz kilo kaybı ve halsizlik
• Şiddetli, geçmeyen makat ağrısı ve ani gelişen sert şişlik
• Ateş ve makat bölgesinde akıntı

Bu bulgular hemoroid dışındaki durumların da habercisi olabilir. Özellikle kanama ve bağırsak alışkanlığı değişikliğinde erken değerlendirme önemlidir.