Kalp Kapak Hastalıkları: Belirtileri ve Nedenleri Nelerdir?

Kalpte dört kapak bulunur ve bunların görevi, kanın kalp içinde ve kalpten çıkarken doğru yönde akmasını sağlamaktır. Kapaklar her kalp atımında açılıp kapanır. Bir kapak yapısal olarak bozulduğunda iki temel sorun ortaya çıkabilir.

Birincisi kapağın yeterince açılamaması, yani darlıktır; bu durumda kan geçişi zorlaşır. İkincisi kapağın tam kapanamaması, yani yetmezliktir; bu durumda kan geriye kaçar. Her iki durumda da kalp aynı işi yapabilmek için daha fazla çalışmak zorunda kalır ve zamanla zorlanabilir.

Kalp kapak hastalıkları temel olarak iki biçimde görülür ve bazen ikisi bir arada bulunabilir.

• Darlık: Kapak yeterince açılamaz, kan akışı için kalp daha fazla basınç üretmek zorunda kalır.
• Yetmezlik: Kapak tam kapanamaz, kanın bir kısmı geriye kaçar ve kalbin verimliliği azalır.

Her iki durum da farklı kapaklarda görülebilir (örneğin aort ya da mitral kapak). Hangi kapağın, ne ölçüde etkilendiği ancak kalp ultrasonu gibi tetkiklerle anlaşılır ve bu değerlendirme hekime aittir.

Kalp kapak hastalıkları uzun süre belirti vermeden seyredebilir. Belirtiler genellikle kalbin zorlanması arttıkça ortaya çıkar.

• Eforla artan nefes darlığı
• Çabuk yorulma ve halsizlik
• Çarpıntı, düzensiz kalp atışı hissi
• Ayak bileklerinde ve bacaklarda şişlik
• Baş dönmesi, bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Göğüste rahatsızlık ya da baskı hissi

Belirtiler yavaş ilerleyebildiği için kişi bunları yorgunluğa ya da yaşa bağlayabilir. Şikâyetlerin zamanla artması önemli bir uyarıdır ve değerlendirme gerektirir.

Kalp kapak hastalıkları hem doğuştan gelebilir hem de yaşam boyu edinilebilir.

• Yaşa bağlı kapaklarda kalınlaşma ve kireçlenme
• Geçirilmiş romatizmal ateşe bağlı kapak hasarı
• Doğuştan gelen kapak yapısı farklılıkları
• Geçirilmiş kalp krizinin kalp yapısına etkileri
• Kalp kasının genişlemesine yol açan durumlar
• Kalp kapağı iltihabı (enfeksiyonlar)

Bu nedenlerin bir kısmı hekim takibiyle izlenebilir. Kapak hastalığının seyri, hangi kapağın ve ne düzeyde etkilendiğine bağlı olarak değişir.

Kalp kapak hastalığı bulunan ya da bundan şüphelenilen kişilerde bazı belirtiler acil değerlendirme gerektirir.

• İstirahatte bile ortaya çıkan şiddetli nefes darlığı
• Bayılma ya da ani bilinç kaybı
• Şiddetli göğüs ağrısı
• Dudak ve parmaklarda morarma
• Ani başlayan, hızlı ve düzensiz çarpıntıyla birlikte halsizlik

Bu belirtilerde 112 aranmalıdır. Özellikle bayılma ve şiddetli nefes darlığı, ihmal edilmemesi gereken bulgulardır.

Kalp kapak hastalığından şüphelenilen durumlarda başvurulacak bölüm kardiyolojidir. Çoğu zaman ilk ipucu, muayenede duyulan bir üfürümdür. Hekim gerekli gördüğünde ekokardiyografi (kalp ultrasonu), EKG ve diğer tetkiklerle kapakların yapısını ve işleyişini değerlendirir.

Kalp kapak hastalıkları düzenli takip gerektirebilen durumlardır ve izlem planı kişiye özeldir. Buradaki bilgiler genel farkındalık amaçlıdır; tanı, takip ve tüm kararlar yalnızca hekim tarafından verilir.