Kalp Krizi Belirtileri ve Risk Faktörleri Nelerdir?

Kalbin kendi kası da tıpkı diğer organlar gibi oksijen ve besin ihtiyacını damarlar aracılığıyla karşılar. Bu damarlara koroner arter denir. Yıllar içinde damar iç yüzeyinde biriken yağ, kolesterol ve hücre artıklarından oluşan plaklar (ateroskleroz) damarı daraltır.

Bir plağın yüzeyi çatladığında üzerinde hızla pıhtı oluşur ve damarı tümüyle tıkayabilir. Tıkanan bölgeden sonrasındaki kalp kası oksijensiz kalır; bu duruma kalp krizi denir. Oksijensiz kalan doku dakikalar içinde zarar görmeye başladığı için kalp krizi bir acil durumdur ve hızlı müdahale gerektirir.

En sık görülen belirti, göğsün ortasında ya da sol tarafında hissedilen baskı, sıkışma, ağırlık veya yanma hissidir. Bu his birkaç dakikadan uzun sürebilir, gelip gidebilir ya da giderek artabilir.

• Göğüs ağrısının kola (özellikle sol kola), boyna, çeneye, sırta veya mideye yayılması
• Nefes darlığı, hava açlığı hissi
• Soğuk terleme, ciltte solukluk
• Bulantı, kusma veya hazımsızlık benzeri şikâyet
• Ani halsizlik, baş dönmesi, bayılacak gibi olma
• Yoğun bir huzursuzluk veya 'kötü bir şey oluyor' hissi

Belirtiler herkeste aynı şiddette olmaz; bazı kişilerde şikâyetler hafif başlayıp saatler içinde belirginleşebilir.

ACİL UYARI: Göğüs ağrısı ya da baskı hissi birkaç dakikadan uzun sürüyorsa, dinlenmekle geçmiyorsa veya yukarıdaki belirtilerle birlikteyse hiç vakit kaybetmeden 112'yi arayın. Kişiyi hareket ettirmeden, sakin ve oturur ya da yarı yatar pozisyonda tutun. Kalp krizinde en kritik faktör zamandır.

Kalp krizi her zaman filmlerdeki gibi göğsü tutup çökmekle seyretmez. Özellikle kadınlarda, ileri yaştaki kişilerde ve diyabeti olanlarda belirtiler daha silik ve atipik olabilir. Bu durum tanının gecikmesine yol açabilir.

• Belirgin göğüs ağrısı olmadan yoğun yorgunluk ve halsizlik
• Nefes darlığının ön planda olması
• Sırt, çene veya üst karın bölgesinde rahatsızlık
• Bulantı, terleme ve baş dönmesi
• Uyku düzenini bozan açıklanamayan huzursuzluk

Bu belirtiler başka nedenlere de bağlı olabilir; ancak özellikle risk faktörü taşıyan kişilerde ciddiye alınmalı ve gecikmeden değerlendirilmelidir.

Bazı risk faktörleri kişinin kontrolü dışındadır; ancak bunların farkında olmak, önlem alınabilen alanlara odaklanmayı kolaylaştırır.

• Yaş: İlerleyen yaşla birlikte damar hastalığı riski artar.
• Cinsiyet: Erkeklerde risk daha erken yaşlarda yükselebilir; kadınlarda menopoz sonrası risk artar.
• Ailede erken kalp hastalığı öyküsü: Birinci derece yakınlarda erken yaşta görülen kalp krizi riski etkiler.
• Bazı doğuştan gelen kolesterol bozuklukları ve genetik yatkınlıklar.

Bu faktörler değiştirilemese de, taşıyan kişilerin düzenli hekim kontrolüyle diğer risklerini yönetmesi önem taşır.

Kalp krizi riskinin büyük bölümü, üzerinde çalışılabilen yaşam tarzı ve sağlık faktörleriyle ilişkilidir. Bu alanlardaki farkındalık, hekiminizle birlikte planlanacak bir takip için başlangıç noktasıdır.

• Sigara ve tütün kullanımı
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Yüksek kolesterol ve kan yağı bozuklukları
• Diyabet ve kan şekeri düzensizliği
• Hareketsiz yaşam ve fazla kilo
• Uzun süreli, yönetilemeyen stres

Bu faktörlerin nasıl ele alınacağı kişiye özeldir. Hangi tetkiklerin gerektiği ve takip planı yalnızca bir hekim tarafından belirlenmelidir.

Aktif, şiddetli veya uzun süren göğüs ağrısı bir acil durumdur ve doğrudan 112 aranmalıdır. Beklemeden yapılan başvuru hayat kurtarabilir.

Acil bir tablo yoksa ancak risk faktörleriniz varsa, ara ara göğüste sıkışma, nefes darlığı ya da eforla artan yorgunluk yaşıyorsanız kardiyoloji bölümüne başvurmanız uygun olur. Hekim öykünüzü değerlendirir, gerekli görürse EKG, kan tahlilleri ve görüntüleme gibi tetkiklerle durumu inceler. Buradaki bilgiler genel farkındalık amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz.