Kısırlık (İnfertilite) Nedenleri ve Risk Faktörleri

İnfertilite, bir çiftin düzenli ve korunmasız ilişkiye karşın gebelik elde edememesi olarak tanımlanır. Bu süre genellikle 35 yaş altında bir yıl, 35 yaş ve üzerinde ise daha kısa kabul edilir.

Birincil infertilite hiç gebelik yaşanmamış durumları, ikincil infertilite ise önceki bir gebeliğin ardından yeniden gebe kalınamayan durumları tanımlar. İnfertilite sık karşılaşılan ve değerlendirilebilir bir sağlık başlığıdır.

Kadınlarda infertiliteye katkıda bulunabilecek çeşitli durumlar bulunur: - Yumurtlama (ovulasyon) bozuklukları - Polikistik over sendromu (PKOS) - Tüplerde tıkanıklık ya da hasar - Endometriozis - Rahim yapısına ilişkin durumlar (miyom, polip, yapışıklık) - Hormonal dengesizlikler - Yumurtalık rezervinde azalma

Çoğu zaman birden fazla etken bir arada bulunabilir; bu nedenle nedenin belirlenmesi hekim değerlendirmesini gerektirir.

İnfertilite değerlendirmesinde erkek faktörü de en az kadın faktörü kadar önemlidir.

Erkeklerde katkıda bulunabilecek etkenler arasında şunlar sayılabilir: - Sperm sayısı, hareketliliği ya da yapısıyla ilgili sorunlar - Hormonal etkenler - Bazı geçirilmiş enfeksiyon ya da cerrahiler - Sigara, alkol ve diğer yaşam tarzı etkenleri

Bu nedenle değerlendirmenin çift olarak yapılması, doğru yönlendirme için önemlidir.

İnfertilitede yaş, özellikle kadınlarda öne çıkan bir etkendir. İlerleyen yaşla birlikte yumurta sayısı ve kalitesi değişebilir; bu durum gebelik olasılığını etkileyebilir.

Diğer risk faktörleri arasında şunlar yer alır: - Sigara ve alkol kullanımı - Aşırı ya da yetersiz kilo - Uzun süreli ve yoğun stres - Bazı kronik hastalıklar - Geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar - Bazı çevresel etkenler

Bu faktörlerin varlığı kesin sonuç anlamına gelmez; yalnızca süreci etkileyebilir.

Değerlendirme, çiftin birlikte öyküsünün alınmasıyla başlar. Amaç, gebeliğin önündeki olası engelleri bütüncül biçimde anlamaktır.

Süreç genellikle şu adımları kapsayabilir: - Kadında hormonal ve yumurtlama değerlendirmesi - Rahim ve tüplerin görüntüleme yöntemleriyle incelenmesi - Erkekte sperm değerlendirmesi - Gerektiğinde ileri tetkikler

Bu adımlar kişiye özel olarak planlanır. Kişilerin kendi kendine tanı koyması yerine hekim değerlendirmesi esastır.

Genel bir çerçeve olarak; 35 yaş altında yaklaşık bir yıl, 35 yaş ve üzerinde ise yaklaşık altı ay denemeye rağmen gebelik oluşmamışsa değerlendirme önerilir. Düzensiz adet, bilinen bir jinekolojik durum ya da geçirilmiş pelvik enfeksiyon veya cerrahi öyküsü varsa daha erken başvurmak uygun olabilir.

Değerlendirmenin çift olarak yapılması önemlidir. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz ve hekim muayenesinin yerini tutmaz.