Kulak Tıkanıklığı Neden Olur? Nedenleri ve Belirtileri

Kulak tıkanıklığı, kulakta dolgunluk, basınç ya da seslerin boğuk duyulması şeklinde hissedilen bir belirtidir. İşitme sistemi; dış kulak yolu, kulak zarı, orta kulak ve orta kulağı geniz bölgesine bağlayan östaki tüpünden oluşur.

Seslerin net duyulabilmesi için bu yapıların açık olması ve orta kulaktaki basıncın dış ortamla dengede kalması gerekir. Dış kulak yolunun tıkanması, kulak zarının gerginleşmesi ya da östaki tüpünün işlevini yerine getirememesi tıkanıklık hissine yol açabilir.

Kulak tıkanıklığı bir hastalık değil, farklı nedenlere işaret edebilen bir belirtidir. Bu nedenle asıl önemli olan, tıkanıklığın arkasındaki nedeni anlamaktır.

Kulak tıkanıklığına yol açabilen pek çok neden vardır. En sık karşılaşılanlar şunlardır:

• Kulak kiri birikimi (buşon): Dış kulak yolunu tıkayan sertleşmiş kulak kiri, en yaygın nedenlerden biridir.
• Östaki tüpü işlev bozukluğu: Tüpün açılıp kapanma dengesinin bozulmasıyla orta kulak basıncının ayarlanamaması.
• Üst solunum yolu enfeksiyonları: Soğuk algınlığı ve grip sırasında ödem ve salgının östaki tüpünü etkilemesi.
• Alerji ve geniz akıntısı: Burun ve geniz bölgesindeki tıkanıklığın kulağa yansıması.
• Orta kulakta sıvı birikimi veya orta kulak iltihabı.
• Basınç değişimleri: Uçak yolculuğu, dalış veya yüksek irtifa.
• Dış kulak yoluna su kaçması ya da yabancı cisim.

Nedenin belirlenmesi, dış kulak yolunun ve kulak zarının hekim tarafından muayene edilmesini gerektirir.

Östaki tüpü, orta kulak ile geniz bölgesi arasındaki basıncı dengeleyen ince bir kanaldır. Yutkunma, esneme veya çiğneme sırasında kısa süreliğine açılarak orta kulağa hava girmesini sağlar.

Uçakların iniş-kalkışı, dalış ya da yüksek irtifa gibi hızlı basınç değişimlerinde östaki tüpü basıncı yeterince dengeleyemezse kulakta tıkanıklık, dolgunluk ve bazen ağrı hissedilebilir. Bu duruma barotravma denir ve genellikle geçicidir.

Soğuk algınlığı, alerji veya geniz akıntısı östaki tüpünün işlevini bozarak tıkanıklık hissini uzatabilir. Basınçla ilişkili şikâyetlerin sık tekrarlaması veya uzun sürmesi durumunda hekim değerlendirmesi önerilir.

Kulak tıkanıklığı çoğu zaman başka belirtilerle birlikte görülür. Eşlik eden bulgular, altta yatan neden hakkında fikir verebilir.

Sık görülen eşlikçi belirtiler şunlardır:

• İşitmede azalma veya seslerin boğuk duyulması.
• Kulakta çınlama (tinnitus) veya uğultu.
• Kulakta ağrı, dolgunluk ya da basınç hissi.
• Baş dönmesi veya denge hissinde bozulma.
• Kendi sesinin kulakta yankılanması.
• Kulaktan akıntı gelmesi.

Bu belirtilerin hangi kombinasyonda ve ne kadar süredir görüldüğü, hekimin değerlendirmesinde yol gösterici olur. Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir.

Kulak tıkanıklıklarının çoğu, nedeni ortadan kalktığında kendiliğinden düzelir. Ancak bazı durumlar hekim değerlendirmesini gerekli kılar.

Aşağıdaki durumlarda bir kulak burun boğaz hekimine başvurmak önemlidir:

• Bir-iki haftadan uzun süren, geçmeyen tıkanıklık.
• Şiddetli kulak ağrısı, ateş veya kulaktan akıntı gelmesi.
• İşitmede belirgin azalma ya da sürekli çınlama.
• Baş dönmesi ve denge kaybının eşlik etmesi.
• Tıkanıklığın sık tekrarlaması.

Özellikle ani gelişen, genellikle tek taraflı işitme kaybı acil değerlendirme gerektiren bir durum olabilir. Bu durumda ve şiddetli baş dönmesiyle birlikte gelişen tıkanıklıkta vakit kaybetmeden bir kulak burun boğaz hekimine ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır.

Kulakları tahrişten ve tıkanıklıktan korumaya yönelik genel yaklaşımlar, şikâyet riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

• Kulak içine pamuklu çubuk, toka veya başka cisim sokmaktan kaçınmak; bu alışkanlık kiri daha derine iterek tıkanıklığa yol açabilir.
• Yüzme ve duş sonrası dış kulak yolunun nazikçe kurumasına dikkat etmek.
• Alerji ve üst solunum yolu şikâyetlerini hekim önerisiyle kontrol altında tutmak.
• Uçak yolculuğu gibi basınç değişimlerinde yutkunma ve esneme ile basıncı dengelemeye çalışmak. Kulak kirini kendiniz temizlemeye çalışmak yerine, uzun süren veya rahatsızlık veren tıkanıklıkta değerlendirme için bir hekime başvurmak daha güvenlidir.