Memede Kitle ve Meme Ağrısı: Ne Zaman Hekime Gidilir?

Meme dokusu; süt bezleri, kanallar, yağ ve bağ dokusundan oluşur ve hormonal döngüye duyarlıdır. Bu nedenle memede hissedilen değişikliklerin çoğu, doğal hormonal dalgalanmalarla ilişkilidir.

Sık görülen iyi huylu nedenler arasında şunlar yer alır:

• Fibrokistik meme değişiklikleri (dokuda düzensizlik ve hassasiyet)
• Meme kisti (içi sıvı dolu kese)
• Fibroadenom (genellikle genç yaşta görülen iyi huylu kitle)
• Adet döngüsüne bağlı hormonal gerginlik ve hassasiyet
• Emzirme dönemiyle ilişkili doku değişiklikleri

Bu nedenlerin çoğu ciddi bir hastalık göstergesi değildir. Ancak bir kitlenin ya da ağrının nedenini yalnızca muayene ve gerektiğinde görüntüleme yöntemleriyle hekim ayırt edebilir; bu yüzden yeni fark edilen değişikliklerin değerlendirilmesi önerilir.

Meme ağrısı, adet döngüsüyle olan ilişkisine göre iki ana başlıkta incelenir.

• Siklik (döngüsel) mastalji: Adet döneminden önce artan, kanamayla birlikte hafifleyen, genellikle her iki memeyi etkileyen hassasiyettir. Hormonal dalgalanmalarla ilişkilidir ve sık görülür.
• Siklik olmayan mastalji: Adet döngüsünden bağımsız, çoğunlukla tek bölgede hissedilen ağrıdır. Kist, geçirilmiş zorlanma ya da meme dışı kaynaklı (kas-iskelet sistemi gibi) nedenlerle ilişkili olabilir.

Meme ağrısının tek başına ciddi bir hastalığın habercisi olması sık rastlanan bir durum değildir. Yine de sürekli, tek noktada ve giderek artan bir ağrı, hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Bazı bulgular, iyi huylu nedenler daha olası olsa bile mutlaka hekim tarafından incelenmelidir. Aşağıdaki değişikliklerden biri fark edildiğinde randevu almak önerilir:

• Yeni fark edilen, sert ve sabit (hareketsiz) bir kitle
• Memede veya koltuk altında büyüyen şişlik
• Meme başından gelen, özellikle kanlı veya tek kanaldan olan akıntı
• Meme başında içe çökme ya da yön değiştirme
• Meme derisinde çekilme, kalınlaşma veya portakal kabuğu görünümü
• Geçmeyen kızarıklık, yara veya döküntü
• İyileşmeyen, tek taraflı ve giderek belirginleşen bir değişiklik

Bu bulgular çoğu zaman iyi huylu nedenlerle de ortaya çıkabilir. Amaç endişe yaratmak değil, değişikliğin nedenini erken dönemde netleştirmektir.

Meme farkındalığı, kişinin kendi memesinin normal görünüm ve dokusunu tanıması ve bir değişiklik olduğunda bunu fark edebilmesidir. Bu, katı bir muayene tekniğinden çok, kişinin kendi vücudunu tanımasıyla ilgilidir.

Erken teşhis, meme sağlığında en çok önem verilen konulardan biridir. Belirli yaş gruplarında ve risk durumlarında hekimlerin önerdiği tarama yöntemleri (klinik muayene, ultrason veya mamografi gibi) bu sürecin parçasıdır. Hangi tarama yönteminin hangi sıklıkta uygun olduğu; kişinin yaşına, öyküsüne ve risk faktörlerine göre değişir ve bu planlamayı hekim yapar.

Ailede meme hastalığı öyküsü bulunması, tarama ve takip planının kişiye özel belirlenmesini gerektirebilir.

Yeni fark edilen bir kitle, geçmeyen ağrı ya da yukarıda sıralanan uyarıcı değişikliklerden biri varsa hekime başvurmak gerekir. Meme şikâyetleri için genellikle genel cerrahi (meme polikliniği) bölümüne başvurulur; jinekolojik takip sırasında kadın hastalıkları ve doğum hekimi de yönlendirme yapabilir.

Hekim; muayenenin ardından gerekli gördüğünde ultrason veya mamografi gibi görüntüleme yöntemlerini planlar. Görüntüleme sürecinde radyoloji bölümü de değerlendirmeye katkı sağlar. Amaç, kitlenin veya değişikliğin niteliğini doğru şekilde belirlemektir.

Şikâyet hafif ve döngüsel bir hassasiyet gibi görünse bile, kişide kaygı yaratıyor ya da uzun süredir devam ediyorsa bir hekime danışmak yerinde olur.

Meme şikâyetlerinin çoğu planlı bir randevuyla değerlendirilebilir. Ancak bazı tablolar daha hızlı bir başvuruyu gerektirir.

Memede ani gelişen belirgin kızarıklık, ısı artışı ve şişlikle birlikte yüksek ateş görülmesi, özellikle emzirme döneminde iltihabi bir durumu düşündürebilir ve gecikmeden hekime başvurmayı gerektirir. Genel durumu bozan yüksek ateş, halsizlik ya da hızla ilerleyen şişlik gibi bulgularda en yakın sağlık kuruluşuna gidilmeli, acil bir tablo varlığında 112 aranmalıdır.