Mide Bulantısı Nedenleri Nelerdir? Belirtiler ve Hangi Bölüm

Mide bulantısı, kusma isteğiyle beliren; midede baskı, dolgunluk veya huzursuzluk hissiyle tarif edilen bir belirtidir. Bir hastalık değil, vücudun bir uyarı işaretidir.

Bulantı; beyindeki kusma merkezinin, mide ve bağırsaklardan, iç kulaktaki denge organından, kandaki kimyasal değişikliklerden veya duygusal uyaranlardan gelen sinyallerle uyarılması sonucu ortaya çıkar. Bu nedenle bulantı, yalnızca mideyle ilgili bir durum olarak düşünülmemelidir; kaynağı bazen sindirim sistemi dışında olabilir.

Çoğu bulantı geçici ve zararsızdır. Ancak bulantının süresi, sıklığı ve kendisine eşlik eden diğer belirtiler, altta yatan nedenin ciddiyeti hakkında fikir verir. Bu yüzden bulantıyı tek başına değil, bütün tabloyla birlikte değerlendirmek gerekir.

Bulantının en sık görülen nedenleri sindirim sistemi kaynaklıdır; mide ve bağırsakları etkileyen iltihap, tahriş ve boşalma sorunları bulantıyı tetikleyebilir.

Sindirim sistemine bağlı yaygın nedenler şunlardır:

• Gastrit, yani mide iç yüzeyinin tahriş olması ve iltihaplanması
• Gastroözofageal reflü; mide asidinin yemek borusuna geri kaçması
• Mide ve on iki parmak bağırsağı ülserleri
• Gıda zehirlenmesi ve mide-bağırsak enfeksiyonları (gastroenterit)
• Hazımsızlık (dispepsi), aşırı, yağlı veya çok baharatlı beslenme
• Safra kesesi ve pankreas ile ilgili sorunlar
• Kabızlık veya bağırsak hareketlerinin yavaşlaması
• Apandisit gibi karın içi acil durumlar

Bu nedenlerin çoğunda bulantıya karın ağrısı, şişkinlik, gaz, hazımsızlık veya bağırsak alışkanlığında değişiklik gibi belirtiler eşlik edebilir. Belirtiler birkaç günden uzun sürüyorsa bir hekim tarafından değerlendirilmesi uygun olur.

Mide bulantısı her zaman mideden kaynaklanmaz; sinir sistemi, denge organı, hormonal değişiklikler ve ilaçlar da bulantıya yol açabilir.

Sindirim sistemi dışındaki başlıca nedenler şunlardır:

• Migren ve şiddetli baş ağrıları
• İç kulak ve denge sorunları; vertigo, baş dönmesi ve taşıt tutması
• Gebelik, özellikle ilk üç ayda görülen sabah bulantısı
• Bazı ilaçların yan etkileri ve kemoterapi süreçleri
• Kan şekeri dengesizliği, tiroid ve böbrek fonksiyonlarıyla ilgili durumlar gibi metabolik nedenler
• Ateşli enfeksiyonlar
• Anksiyete, yoğun stres ve kaygı
• Şiddetli ağrı, aşırı alkol tüketimi veya güçlü kokulara tepki

Bu tabloda bulantının yanında baş ağrısı, baş dönmesi, çarpıntı, halsizlik veya ruh halinde değişiklik gibi belirtiler öne çıkabilir. Bulantının kaynağını ayırt etmek için hangi belirtilerin eşlik ettiğini not almak, hekim değerlendirmesini kolaylaştırır.

Gebelikte ve çocuklarda mide bulantısı sık görülür ancak izlenmesi gereken bazı ayırt edici noktalar vardır.

Gebelikte bulantı, çoğunlukla hormonal değişikliklerle ilişkilidir ve genellikle ilk üç ayda belirginleşir. Halk arasında sabah bulantısı denilen bu durum çoğu zaman kendiliğinden hafifler. Ancak bulantı ve kusma, sıvı ve besin alımını ciddi ölçüde engelleyecek kadar şiddetliyse su-tuz dengesi bozulabilir; bu durumda kadın hastalıkları ve doğum hekimine başvurmak önemlidir.

Çocuklarda bulantının en sık nedenleri arasında mide-bağırsak enfeksiyonları, taşıt tutması ve ateşli hastalıklar yer alır. Çocuklar sıvı kaybına erişkinlerden daha hızlı ve daha ağır tepki verebilir. Ağız kuruluğu, idrar miktarında belirgin azalma, halsizlik ve durmayan kusma varsa vakit kaybetmeden bir çocuk sağlığı ve hastalıkları hekimine başvurulmalıdır.

Mide bulantısına bazı belirtiler eşlik ediyorsa durum acil olabilir ve gecikmeden değerlendirilmelidir.

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa acil servise başvurulmalı veya 112 aranmalıdır:

• Kanlı ya da kahve telvesi görünümünde kusma
• Ani başlayan, şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı
• Kafa travmasının ardından ortaya çıkan bulantı ve kusma
• Şiddetli baş ağrısı, ense sertliği veya bilinç bulanıklığı ile birlikte bulantı
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya soğuk terlemeyle birlikte gelen bulantı
• Ağız kuruluğu, idrarın azalması ve ileri halsizlik gibi ciddi sıvı kaybı işaretleri
• Hiçbir sıvıyı tutamayacak kadar sık ve durmayan kusma

Bu belirtiler, kalp, beyin veya karın içi ciddi bir sorunun işareti olabilir. Böyle bir durumda beklemeden 112'yi aramak veya en yakın acil servise gitmek gerekir.

İki günden uzun süren, sık tekrarlayan ya da günlük yaşamı etkileyen mide bulantısında bir hekime başvurmak uygun olur. Hangi bölümün değerlendireceği ise eşlik eden belirtilere göre değişir.

Genel bir yönlendirme olarak:

• Uzun süren veya nedeni belirsiz bulantıda İç Hastalıkları (Dahiliye) ya da Gastroenteroloji
• Reflü, gastrit veya ülser şüphesinde Gastroenteroloji
• Baş ağrısı veya migrenin eşlik ettiği bulantıda Nöroloji
• Baş dönmesi ve denge sorunuyla birlikte olan bulantıda Kulak Burun Boğaz
• Gebelikteki bulantıda Kadın Hastalıkları ve Doğum
• Çocuklardaki bulantıda Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

İstemsiz kilo kaybı, yutma güçlüğü, sürekli halsizlik veya iki haftadan uzun süren bulantı gibi durumlar mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı hekime aittir.