Mide Gribi (Gastroenterit) Belirtileri ve Nedenleri

Gastroenterit, sindirim kanalının iç yüzeyinin iltihaplanması sonucu mide ve bağırsakların işlevinin geçici olarak bozulmasıdır. En sık nedeni virüslerdir; bunları bazı bakteriler ve daha seyrek olarak parazitler izler. Gıda zehirlenmesi de benzer bir tabloya yol açabilir.

Bulaş genellikle mikrobun bulaştığı yiyecek ve içeceklerle ya da kirli ellerle ağız yoluyla olur. Yakın temas ve ortak kullanılan yüzeyler bulaşı kolaylaştırır. Bu nedenle el hijyeni, hem hastalanmayı hem de çevreye bulaştırmayı azaltmada önemli bir rol oynar. Toplu yaşam alanlarında salgınlar hâlinde görülebilmesi de bulaşıcılığının bir göstergesidir.

Gastroenterit belirtileri genellikle mikropla karşılaşmadan birkaç saat ya da birkaç gün sonra ortaya çıkar ve çoğunlukla birkaç gün içinde geriler. Sık görülen belirtiler şunlardır:

• Sulu ishal
• Bulantı ve kusma
• Karın ağrısı ve kramplar
• Hafif ateş ve halsizlik
• İştahsızlık ve baş ağrısı

Belirtilerin şiddeti nedene ve kişiye göre değişir. Genellikle tablo kendini sınırlar; ancak kusma ve ishalin birlikte sürmesi vücudun su ve mineral kaybetmesine yol açabilir. Bu nedenle asıl dikkat edilmesi gereken nokta, belirtilerin kendisi kadar sıvı kaybının önlenmesidir.

Gastroenteritte asıl dikkat edilmesi gereken durum, ishal ve kusmayla kaybedilen sıvının yerine konmasıdır. Sıvı kaybının başlıca belirtileri şunlardır:

• Ağız ve dilde kuruluk, aşırı susama
• İdrar miktarında belirgin azalma ve idrarın koyulaşması
• Halsizlik, baş dönmesi ve baygınlık hissi
• Ciltte gerginliğin azalması
• Bebeklerde gözyaşının azalması, bıngıldağın çökmesi ve bez ıslatmanın azalması

Özellikle bebekler, küçük çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar sıvı kaybına karşı daha savunmasızdır. Bu gruplarda belirtiler hızla ilerleyebileceğinden daha erken hekim değerlendirmesi gerekir. Ağızdan sıvı almak çoğu hafif vakada yeterli olsa da, kayıpların yerine konması gereken durumlar hekim takibi gerektirebilir.

Gastroenteritin çoğu hafif seyreder, ancak bazı belirtiler gecikmeden değerlendirme gerektirir. Aşağıdaki durumlarda bir hekime ya da acil servise başvurulmalıdır:

• Sıvıyı ağızda tutamayacak kadar şiddetli ve sürekli kusma
• Dışkıda ya da kusmukta kan görülmesi
• Yüksek ve düşmeyen ateş
• Belirgin sıvı kaybı bulguları (idrar azalması, aşırı halsizlik, bilinç bulanıklığı)
• Belirtilerin birkaç günden uzun sürmesi ve düzelmemesi
• Şiddetli ve sürekli karın ağrısı

Bebeklerde, ileri yaştaki kişilerde ve kronik hastalığı olanlarda eşik daha düşük tutulmalı; bu gruplarda yakınmalar sürerse beklemeden hekime başvurulmalıdır. Bilinç bulanıklığı, sürekli kusma ve ağır halsizlik gibi durumlarda vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır.

Gastroenterit bulaşıcı olduğundan, hem hastalanmayı hem de çevreye yaymayı azaltmak için basit önlemler önemlidir:

• Ellerin sık sık ve özellikle tuvalet sonrası, yemek öncesi su ve sabunla yıkanması
• Yiyeceklerin uygun koşullarda saklanması ve iyi pişirilmesi
• Güvenilir olmayan su ve gıdalardan kaçınılması
• Hasta kişinin havlu, bardak gibi eşyalarının ayrılması
• Belirtiler sürerken mümkünse toplu ortamlardan uzak durulması

Bu önlemler özellikle evde bebek, yaşlı ya da kronik hastalığı olan biri varken daha da önem kazanır. Reçetesiz ishal kesici veya antibiyotiklerin bilinçsiz kullanımı bazı durumlarda zararlı olabileceğinden, ilaç kullanımını hekiminizle planlamanız daha güvenlidir.