Miyop, Hipermetrop ve Astigmat Nedir, Farkları Neler?

Göz, bir fotoğraf makinesine benzetilebilir. Dışarıdan gelen ışık önce saydam tabaka olan korneadan, ardından göz merceğinden geçer ve gözün arka duvarındaki ışığa duyarlı tabaka olan retina üzerine düşer. Görüntünün net olabilmesi için ışığın tam olarak retina üzerinde odaklanması gerekir.

Kırma kusuru, ışığın retinanın tam üzerine değil; önüne, arkasına ya da dağınık biçimde odaklanması durumudur. Bu, çoğunlukla gözün ön-arka uzunluğunun ya da kornea ve mercek eğriliğinin görüntüyü tam odaklayacak orandan farklı olmasından kaynaklanır. Sonuçta beyne bulanık bir görüntü ulaşır. Miyop, hipermetrop ve astigmat, bu odaklanma sorununun farklı biçimlerini tanımlar.

Miyopide ışık, retinanın tam üzerine değil biraz önüne odaklanır. Bunun nedeni genellikle gözün normalden uzun olması ya da korneanın gereğinden dik eğrili olmasıdır. Sonuç olarak uzaktaki nesneler bulanık, yakındakiler ise nispeten net görülür. Miyop çoğunlukla okul çağında başlar ve büyüme dönemi boyunca değişebilir.

Sık görülen belirtiler şunlardır: - Tabela, televizyon ya da tahta gibi uzaktaki yazıları seçememe - Net görebilmek için gözleri kısma ihtiyacı - Uzağa bakınca artan, yakın işte azalan bulanıklık - Özellikle uzun süreli uzak odaklanmada baş ağrısı ve göz yorgunluğu

Çocuklarda miyop çoğu zaman fark edilmez; derse ilgisizlik ya da tahtayı göremediği için öne oturma isteği ilk ipucu olabilir.

Hipermetropide ışık, retinanın arkasında odaklanma eğilimindedir; bunun nedeni genellikle gözün normalden kısa olması ya da odaklama gücünün yetersiz kalmasıdır. Klasik olarak yakın nesneler daha zor, uzak nesneler ise görece daha kolay görülür. Ancak tablo yaşa göre değişir: gençlerde göz, merceğini ayarlayarak (akomodasyon) düşük dereceli hipermetropu bir süre telafi edebilir; bu telafi çabası zamanla yorgunluk yaratır.

Öne çıkan belirtiler arasında yakın çalışırken (okuma, telefon, el işi) artan bulanıklık, göz çevresinde yorgunluk ve baş ağrısı, uzun süreli yakın işten sonra gözlerde zorlanma hissi yer alır. Çocuklarda yüksek dereceli hipermetrop, gözün içe kaymasına (şaşılık) zemin hazırlayabildiği için erken göz muayenesi önemlidir.

Astigmat, korneanın (bazen de merceğin) her yönde eşit eğrilikte olmaması durumudur. Kusursuz bir kürede olduğu gibi düzgün yuvarlak değil, bir yönü daha dik bir yönü daha yayvan olan bir yüzey düşünün. Bu asimetri nedeniyle ışık tek bir noktada değil, farklı düzlemlerde odaklanır ve görüntü her mesafede bir miktar bozuk algılanır.

Astigmatta yakınmalar genellikle şöyledir: - Hem yakın hem uzağın hafifçe bulanık ya da "gölgeli/çift" görünmesi - Harflerin ya da ışıkların kenarında dağılma, kayma hissi - Gece ışık kaynaklarının çevresinde yayılma ve parlama - Sık göz kısma, göz yorgunluğu ve baş ağrısı

Astigmat çoğu zaman miyop ya da hipermetrop ile birlikte bulunur ve tek başına değerlendirildiğinde belirtileri karışabilir.

En pratik ayrım, hangi mesafenin daha çok etkilendiği ve odak kusurunun türüdür. Kabaca özetlemek gerekirse: - Miyop: Uzak bulanık, yakın görece net; ışık retinanın önüne düşer. - Hipermetrop: Yakın daha zorlayıcı; ışık retinanın arkasına düşme eğilimindedir ve göz bunu telafi etmeye çalışır. - Astigmat: Her mesafede gölgeli/dağınık görüntü; yüzey eğriliği düzensizdir.

Bu üç kusur birbirini dışlamaz. Örneğin bir kişide aynı anda miyop ve astigmat birlikte bulunabilir. Bu nedenle belirtilere bakarak kendi kendine "bende şu var" demek yanıltıcı olabilir; hangi kusurun ne derecede olduğu ancak ölçümle netleşir. Ayrıca 40'lı yaşlardan sonra ortaya çıkan yakın görme zorluğu (presbiyopi), bu kırma kusurlarından farklı, yaşa bağlı ayrı bir durumdur.

Kırma kusurları göz hekiminin yaptığı muayenede net biçimde ortaya konur. Değerlendirmede görme keskinliği ölçülür, otorefraktometre gibi cihazlarla ön ölçüm alınır ve gerektiğinde damla ile göz kaslarının etkisi geçici olarak azaltılarak gerçek derece belirlenir. Bu süreç, gözlük ya da başka bir yaklaşımın gündeme gelip gelmeyeceğine karar vermenin temelini oluşturur; hangisinin uygun olduğu kişiye özeldir ve kararı hekim verir.

Şu durumlarda bir göz hekimine başvurmak yerinde olur: - Uzağı ya da yakını seçmekte yeni başlayan zorluk, sık göz kısma - Bulanıklığa eşlik eden baş ağrısı ve göz yorgunluğu - Çocuğunuzda tahtayı görememe, öne oturma isteği, gözde kayma şüphesi - Numaranızın hızla değiştiği hissi

Ani başlayan görme kaybı, tek gözde birdenbire artan bulanıklık, ışık çakmaları ya da görme alanında perde inmesi ise kırma kusuruyla açıklanamaz ve vakit kaybetmeden acil değerlendirme gerektirir.