Reflü Belirtileri ve Nedenleri: Neden Olur, Nasıl Anlaşılır?

Reflü, tıpta gastroözofageal reflü olarak bilinir ve midedeki asit, safra ya da sindirim içeriğinin yemek borusuna (özofagus) geri kaçmasını ifade eder. Normalde mide ile yemek borusunun birleştiği yerde bulunan alt özofagus sfinkteri adlı kas halkası, yutkunmadan sonra kapanarak içeriğin geri gelmesini engeller.

Bu kapakçık gevşediğinde ya da basınç dengesi bozulduğunda asitli içerik yukarı çıkar. Yemek borusunun iç yüzeyi mide gibi aside dayanıklı olmadığından, tekrarlayan temas tahriş ve yanma hissine neden olabilir. Şikayetlerin haftada birkaç kez tekrarlaması ve süreklilik kazanması durumunda tablo reflü hastalığı olarak değerlendirilir.

Reflünün en bilinen belirtisi göğüs kemiğinin arkasında hissedilen yanma hissidir; halk arasında bu duruma sıklıkla mide ekşimesi denir. Belirtiler yemeklerden sonra, uzanınca veya öne eğilince artabilir.

• Göğüste yanma ve ekşime hissi (özellikle yemek sonrası)
• Ağza acı ya da ekşi su gelmesi (regürjitasyon)
• Yutkunurken takılma veya zorlanma hissi
• Boğazda yanma, gıcık ve sık boğaz temizleme ihtiyacı
• İnatçı kuru öksürük, ses kısıklığı veya seste kabalaşma
• Ağız kokusu ve ağızda sürekli ekşi tat
• Geceleri uykudan uyandıran öksürük veya boğulma hissi

Bazı kişilerde tipik yanma olmadan yalnızca öksürük, boğaz veya ses şikayetleri görülebilir; bu tabloya sessiz reflü denir. Göğüs bölgesindeki ağrı kalp kaynaklı sorunlarla karışabileceğinden, yeni başlayan veya şiddetli göğüs ağrısında vakit kaybetmeden hekime başvurmak önemlidir.

Reflü tek bir nedene bağlı değildir; alt özofagus sfinkterinin işlevini zayıflatan ve mide içi basıncı artıran çeşitli faktörler bir araya gelerek tabloyu oluşturabilir.

• Fazla kilo ve karın içi basıncın artması
• Hamilelik döneminde hormonal değişiklikler ve basınç artışı
• Mideden yemek borusuna geçişte fıtık bulunması (hiatal herni)
• Çok hızlı, aşırı ve geç saatte yemek yeme alışkanlığı
• Yağlı, kızartma, asitli ve baharatlı besinlerin sık tüketimi
• Kahve, çikolata, gazlı içecekler ve alkol
• Sigara kullanımı
• Yemek sonrası hemen uzanma ya da beli sıkan giysiler
• Bazı ilaçların yan etkisi ve yoğun stres

Bu faktörlerin bir kısmı günlük alışkanlıklarla ilişkiliyken, hiatal herni gibi yapısal nedenler hekim değerlendirmesi gerektirir. Şikayetleri neyin tetiklediğini belirlemek, doğru bir değerlendirmenin parçasıdır.

Reflü tanısı çoğunlukla kişinin şikayetlerinin ayrıntılı olarak dinlenmesiyle başlar. Belirtilerin sıklığı, ne zaman arttığı ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği hekim için yol göstericidir.

Şikayetlerin uzun sürmesi, ilerlemesi ya da bazı uyarıcı bulguların eşlik etmesi durumunda hekim ek tetkikler önerebilir. Bunlar arasında yemek borusu ve midenin kamerayla görüntülendiği endoskopi, asit kaçağını ölçen pH-metre veya yutma işlevini değerlendiren testler yer alabilir. Bu tetkiklerin gerekliliği ve zamanlaması kişiye göre değişir; hangi yöntemin uygun olduğuna muayene sonrasında hekim karar verir. Buradaki bilgiler tanı yerine geçmez.

Reflü şikayetleri, günlük yaşamdaki bazı durumlarla yakından ilişkilidir. Aşağıdaki başlıklar belirtileri tetikleyebilen genel faktörlere örnektir ve kişiye özel bir değerlendirmenin yerini tutmaz.

• Büyük porsiyonlar yerine sık ve az yemek düzeninin oturmaması
• Yemekten hemen sonra uzanmak veya eğilme gerektiren işler yapmak
• Gece geç saatte, yatmadan kısa süre önce yemek yemek
• Bel ve karın bölgesini sıkan giysiler kullanmak
• Sigara ve alkol tüketimi

Bu faktörlerin kişideki etkisi değişkendir. Belirtilerin nedenine yönelik kalıcı bir yaklaşım için mutlaka bir hekime danışılmalıdır.

Ara sıra ortaya çıkan hafif ekşime çoğu zaman geçici olabilir; ancak bazı durumlar daha dikkatli bir değerlendirme gerektirir. Şikayetlerin haftalarca sürmesi, giderek artması veya günlük yaşamı ve uykuyu bozması durumunda bir hekime başvurmak önerilir.

• Yutkunurken takılma, ağrı veya lokmanın ilerlememesi
• İstemsiz kilo kaybı ve iştahsızlık
• Kansızlık, siyah renkli dışkı ya da kanlı kusma
• İnatçı öksürük, ses kısıklığı ve tekrarlayan boğaz şikayetleri
• Baskı tarzında göğüs ağrısı, kola veya çeneye yayılan ağrı

Özellikle göğüs ağrısı kalp kaynaklı sorunlarla karışabilir. Bu nedenle yeni başlayan, şiddetli ya da nefes darlığı ve terlemeyle birlikte olan göğüs ağrılarında acil olarak sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.