Sedef Hastalığı (Psoriasis) Belirtileri ve Nedenleri

Sedef hastalığı, bağışıklık sisteminin cilt hücrelerini yanlışlıkla hedef alması sonucu deri yenilenme döngüsünün hızlanmasıyla gelişen kronik bir hastalıktır. Normalde haftalar süren hücre yenilenmesi, sedef hastalığında çok daha kısa sürede gerçekleşir ve ölü hücreler cilt yüzeyinde birikerek kabarık, pullu plaklar oluşturur.

Hastalık her yaşta başlayabilir, ancak sıklıkla genç erişkinlik döneminde belirginleşir. Seyri kişiden kişiye değişir; kimi zaman hafif ve sınırlı kalırken, kimi zaman daha yaygın olabilir. Sedef hastalığı bulaşıcı değildir ve kişiden kişiye temasla geçmez.

Sedef hastalığının belirtileri türe ve tutulan bölgeye göre değişebilir. En sık karşılaşılan bulgular şunlardır:

• Üzeri gümüş-beyaz pullarla kaplı, kızarık ve kabarık cilt plakları
• Genellikle dirsek, diz, saçlı deri ve bel bölgesinde yerleşim
• Kaşıntı, gerginlik veya bazen yanma hissi
• Kuruluk, çatlama ve zaman zaman hafif kanama
• Tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma veya renk değişikliği

Belirtiler dönemsel olarak alevlenip gerileyebilir. Bu bulgular başka cilt hastalıklarında da görülebildiği için kesin ayrım ancak bir hekim değerlendirmesiyle yapılabilir.

Sedef hastalığının farklı klinik türleri bulunur ve kişide birden fazla tür bir arada görülebilir:

• Plak tipi sedef: En sık görülen türdür; kalın, pullu plaklarla seyreder.
• Guttat (damla) tipi sedef: Genellikle çocuk ve gençlerde, sıklıkla enfeksiyon sonrası küçük noktalar hâlinde belirir.
• Ters (fleksural) sedef: Koltuk altı, kasık gibi kıvrım bölgelerini tutar.
• Püstüler sedef: İçi berrak sıvı dolu kabarcıklarla seyreden, daha nadir bir türdür.
• Eritrodermik sedef: Geniş cilt alanlarını etkileyen ve acil değerlendirme gerektirebilen nadir bir durumdur.

Türün belirlenmesi, izlenecek yolu etkilediği için hekim değerlendirmesi önemlidir.

Sedef hastalığı kesin olarak tek bir nedene bağlanamaz; genetik yatkınlık ile çevresel etkenlerin birlikteliği rol oynar. Yatkınlığı olan kişilerde bazı etkenler alevlenmeyi tetikleyebilir:

• Stres ve yoğun duygusal zorlanma
• Boğaz enfeksiyonları gibi bazı enfeksiyonlar
• Cilt yaralanmaları, sürtünme veya güneş yanığı
• Sigara ve aşırı alkol tüketimi
• Bazı ilaçlar (yalnızca hekim kontrolünde değerlendirilmelidir)
• Soğuk ve kuru hava koşulları

Tetikleyiciler kişiden kişiye farklılık gösterir. Kendi tetikleyicilerinizi fark etmek, hekiminizle paylaşabileceğiniz değerli bir bilgidir.

Ciltteki pullanma, kızarıklık veya kaşıntı kalıcı hâle geldiyse ya da günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir dermatoloji uzmanına başvurmanız önerilir. Ayrıca eklemlerde ağrı, şişlik veya sabah tutukluğu gibi belirtiler eklenirse, bu durum sedefle ilişkili eklem tutulumunu (psoriatik artrit) düşündürebileceğinden değerlendirme önem taşır.

Vücudun büyük bölümünü kaplayan yaygın kızarıklık, ateş, üşüme-titreme ya da yaygın içi dolu kabarcıklarla birlikte genel durum bozukluğu gibi belirtiler ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Tanı ve izlem kararları yalnızca hekime aittir.

Sedef hastalığında tanı genellikle hekimin cilt bulgularını ayrıntılı muayenesiyle konur. Doktor; plakların görünümünü, yerleşimini, tırnak ve saçlı deri bulgularını ve şikâyetlerin seyrini değerlendirir. Gerektiğinde başka cilt hastalıklarından ayırt etmek için küçük bir deri örneği (biyopsi) alınabilir.

Muayene öncesinde belirtilerin ne zaman başladığını, nelerin alevlendirdiğini ve ailede benzer hastalık öyküsü olup olmadığını not almanız görüşmeyi kolaylaştırır. Burada verilen bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; size özel değerlendirme ve yönlendirme için hekiminize danışınız.