Skolyoz (Omurga Eğriliği) Belirtileri ve Nedenleri

Omurga, arkadan bakıldığında normalde düz bir çizgi oluşturur. Skolyozda ise omurga yana doğru eğrilir ve bu eğrilik çoğu zaman omurların kendi ekseni etrafında hafifçe dönmesiyle birlikte görülür. Eğriliğin derecesi kişiden kişiye büyük farklılık gösterebilir.

Skolyoz, duruş bozukluğundan farklıdır; kişinin dik durmaya çalışmasıyla düzelmeyen yapısal bir eğriliktir. Eğriliğin şiddeti, tıpta Cobb açısı adı verilen bir ölçümle değerlendirilir. Hafif eğrilikler çoğu zaman fark edilmezken, belirginleşen eğrilikler duruşta ve vücut simetrisinde gözle görülür değişikliklere yol açabilir.

Skolyoz çoğu zaman ağrı yapmadan geliştiği için genellikle görünür asimetrilerle fark edilir. Dikkat çeken işaretler şunlardır:

• Omuzlardan birinin diğerinden daha yüksek durması
• Bir kürek kemiğinin daha belirgin ya da çıkık görünmesi
• Bel ve kalça hizasında asimetri
• Öne eğilindiğinde sırtın bir tarafının daha kabarık görünmesi
• Kıyafetlerin bir tarafa doğru asimetrik durması

Bu belirtiler özellikle büyüme çağındaki çocuklarda dikkatle izlenmelidir; erken fark edilmesi izlem açısından önemlidir.

Skolyoz, altta yatan nedene göre farklı türlere ayrılır:

• İdiyopatik skolyoz: En sık görülen türdür; belirgin bir nedeni saptanamaz ve çoğunlukla ergenlik döneminde ortaya çıkar.
• Doğuştan (konjenital) skolyoz: Omurga kemiklerinin anne karnındaki gelişim farklılığına bağlıdır.
• Nöromusküler skolyoz: Kas ve sinir sistemini etkileyen bazı hastalıklara eşlik eder.
• Dejeneratif skolyoz: Erişkinlerde, omurga eklemlerinin yaşa bağlı yıpranmasıyla gelişebilir.

En sık karşılaşılan idiyopatik türde neden tam bilinmese de büyüme dönemiyle ilişkisi belirgindir.

Skolyoz en sık büyüme hızının arttığı ergenlik döneminde belirginleşir. Bu dönemde eğrilik hızlı büyümeyle birlikte ilerleyebildiğinden erken fark edilmesi önemlidir.

Basit bir gözlem yöntemi olan öne eğilme testinde (Adams testi), çocuk dizlerini bükmeden öne doğru eğildiğinde sırtın iki tarafı arasındaki yükseklik farkı değerlendirilir; bir tarafın daha kabarık görünmesi eğriliğe işaret edebilir. Okul çağındaki çocuklarda bu tür gözlemler, skolyozun gözden kaçmadan fark edilmesine yardımcı olur. Şüphe durumunda değerlendirme için bir hekime başvurmak gerekir.

Tanı, fizik muayene ve görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konur. Hekim önce sırtı, omuz ve kalça simetrisini inceler ve öne eğilme testiyle eğriliği gözlemler.

Eğriliğin varlığı ve derecesi genellikle omurga röntgeniyle netleştirilir; röntgen üzerinde Cobb açısı ölçülerek eğriliğin şiddeti belirlenir. Bu ölçüm, izlem sıklığının ve yaklaşımın planlanmasında önemli rol oynar. Gerektiğinde ek görüntüleme yöntemleri istenebilir. Hangi tetkiklerin gerekli olduğuna ve izlenecek yola dair karar, muayene bulgularına göre hekiminize aittir.

Omuz, kürek kemiği, bel ya da kalça hizasında asimetri fark edildiğinde, kıyafetlerin bir yana doğru durduğu gözlemlendiğinde ya da öne eğilmede sırtın bir tarafı daha kabarık göründüğünde bir hekime başvurmak önemlidir. Özellikle büyüme çağındaki çocuklarda bu bulgular geciktirilmeden değerlendirilmelidir.

Değerlendirme genellikle ortopedi ve travmatoloji ya da fiziksel tıp ve rehabilitasyon bölümlerinde yapılır. Skolyoz, büyüme dönemi boyunca değişebildiğinden düzenli izlem önem taşır. Tanı ve izlem sürecine dair kararlar hekiminizce verilir.